مي‌گويند 97 درصد افراد در طول زندگي حداقل يك بار كمردرد را تجربه مي‌كنند. 
اما در كنار اين آمار نبايد فراموش كنيم كه اصطلاح ديسك كمر (به درست يا غلط) و اعمال جراحي مربوط به آن يكي از كابوس‌هاي مردم در تمام دنياست! اما ظاهرا همچنان كه پيشرفت‌هاي پزشكي هر روز اميدهاي جديدي به بيماران مي‌دهند، درمان‌هاي جديد اين بيماري هم از قافله عقب نمانده‌اند. 

به‌طوري كه شايد بتوان ديگر اين مژده را به بيماران مبتلا به جلوافتادگي ديسك و بيماراني كه دچار تنگي كانال نخاع هستند داد كه روش‌هاي قديمي درمان بيمار‌ي‌ آنها حالا جاي خود را به روش‌هايي داده‌اند كه علاوه بر بهبودي تقريبا صد در صدي بيمار را هر چه زودتر به زندگي عادي بازمي‌گردانند. 

يكي از اين متدهاي جديد هم روش جراحي بسته مفاصل (ماكس اسپاين) است. روشي كه پروفسور فرهاد فريد، جراح ارتوپد، فوق تخصص طب ورزشي و عضو هيات علمي دانشگاه بن آلمان در اين گفت‌وگو در مورد آن بيشتر توضيح مي‌دهد. 

روش‌هاي معمول جراحي ديسك از چه زماني جاي خود را به روش جراحي بسته دادند؟
روش جراحي بسته مفاصل كه به آن آرتروسكوپي هم مي‌گوييم، اولين بار سال 1918 انجام شد به‌طوري كه يك جراح عمومي با يك لاپاراسكوپ اين عمل را انجام داد. حتي در آن موقع اين جراح توانست با اين روش از 21 پارگي ديسك، 18 تاي آن را تشخيص دهد. پس اين روش جديد نيست منتهي چون تا الان فناوري جديدي براي اين كار نداشتيم، مدت‌ها طول كشيد تا آرتروسكوپي جديد با تلويزيون در سال 1978 انجام شود. الان هم 30 سال است كه در اروپا و آمريكا اين روش را به استانداردي كه الان وجود دارد رسانده‌اند و طي 9 سال روي 800 بيمار انجام شده است.

خب اصلا چرا روش جراحي بسته مفاصل؟ 
البته زياد درست نيست كه بگوييم جراحي بسته چون در اين روش ستون فقرات 3 تا 4 سانت شكاف داده مي‌شود. ولي جالب اين است كه در اين روش از ايمپلنت بين مهره‌ها استفاده مي‌شود يعني ايمپلنت بين دو مهره قرار داده مي‌شود تا مهره‌اي كه روي مهره ‌ديگر افتاده و به ديسك فشار وارد مي‌كند، جا بيفتد و فشار روي عصب نياورد.

جنس اين ايمپلنت هم از تيتانيوم است. البته بايد بگويم ايمپلنت اصلا ارزان نيست و 2 هزار و 20 يورو قيمت دارد ولي ما قرار گذاشتيم كه در ايران بين هزار و 400 يورو يعني 2 ميليون و دويست هزارتومان براي بيمار تمام شود. در هر حال اگرچه اين عمل گران است، ولي به‌علت اينكه به بيومكانيك ستون فقرات آسيب نمي‌رساند و مخارج اعمال جراحي معمولي از جمله هزينه بيمارستان را ندارد، بسيار با ارزش است. 

آقاي دكتر، اين روش براي همه بيماراني كه احتياج به جراحي ديسك دارند، كارايي دارد؟
خير، ماكس اسپاين براي بيماراني كه مبتلا به جلو افتادگي ديسك هستند، تنگي كانال نخاع دارند، در 5 مهره پايين ستون فقرات، آرتروز كمر دارند و يا كساني كه تا 100 يا 200 متر راه مي‌روند ديگر نمي‌توانند ادامه دهند و بايد بنشينند، به كار مي‌رود.

خب كمي به شيوه عمل جراحي هم اشاره مي‌كنيد؟
اگر يك بيماري ساده مثل جلو افتادگي ديسك را در نظر بگيريم، روش كار از طريق اين جراحي به اين صورت است كه ايمپلنت مثل يك جك بين 2 تا مهره قرار مي‌گيرد و بين 8 تا 14 ميلي‌متر بسته به بيمار، منجر به ايجاد فاصله بين مهره‌ها مي‌شود. در اين حالت ديسك جلو افتاده سر جاي خودش برمي‌گردد.

زمان اين عمل جراحي چقدر است؟
اين عمل 20 دقيقه طول مي‌كشد و در واقع يك عمل سرپايي است. به‌طوري كه بعد از 2 هفته بيمار مي‌تواند به زندگي عادي خود برگردد. البته بايد بعد از 4 هفته ورزش‌هاي مخصوص‌اش را انجام دهد.

منظورتان از سرپايي بودن عمل اين است كه بيهوشي كامل براي بيمار نداريم؟
نه اصلا، منظور اين است كه بيمار يك صبح تا شب در بيمارستان مي‌ماند همراه با بيهوشي كامل و بعد مرخص مي‌شود.

با اين شرايط برتري اين تكنيك نسبت به جراحي‌هاي ديگري كه روي ستون فقرات انجام مي‌شد، چيست؟
تكنيك‌هاي معمول مورد استفاده در درمان بيماري‌هاي ستون فقرات روش كارشان به اين صورت است كه وارد نخاع مي‌شوند. اين كار براي بيمار 2خطر دارد؛ يكي اينكه امكان فلج شدن قسمتي از عصب پا وجود دارد و ديگر اينكه وقتي ديسك جلو افتاده را با پانچ‌هاي مختلف بر مي‌دارند، 2 تا مهره روي هم ساييده مي‌شوند. در اين حالت مفاصل كوچك به هم گير مي‌كنند.

اين يعني وضعيت بيمار اصلا بهتر از قبل نمي‌شود؟
نه‌، در اين شرايط اگرچه بيمار ديگر درد سياتيك را ندارد ولي كمر درد را هميشه دارد. چون تمام مجموعه مفاصل و مهره‌ها در واقع واحد حركتي ستون فقرات هستند و طبيعي است وقتي كه ديسك را برداريم، اين واحد براي هميشه آسيب ديده است. اما در روش جديد ما ديگر به نخاع كاري نداريم. 

آقاي دكتر در طول مدتي كه اين عمل جراحي در دنيا انجام مي‌شود، چقدر نتايج آن قابل‌قبول بوده است؟ 
با قطعيت مي‌توانم بگويم تا به حال 87درصد نتيجه آن مورد قبول بوده است و آماري از فلج شدن بيماران تا الان گزارش نشده است در حالي‌كه در اعمال جراحي ديگر كه تا الان به‌طور روتين انجام مي‌شوند، بين 2 تا 3 درصد امكان فلجي وجود دارد.

پس اين عمل جراحي فقط مربوط به ديسك كمر و ستون فقرات است‌؟
بله الان هم در ايران روي هيچ بيماري انجام نشده و ما سعي داريم كه اين روش را به ايران هم بياوريم تا ترسي كه بيماران از عمل ديسك دارند، از بين برود.

با اين حال مي‌توانيم بگوييم احتمال برگشت ديسك هم در اين روش به هيچ وجه وجود ندارد؟
امكان اين اتفاق هست ولي خيلي كم. چون مهره‌ها از هم جدا نگه داشته مي‌شود مگر اينكه انتخاب بيمار درست نباشد چون اين روش براي بيماراني كه پوكي استخوان دارند اصلا خوب نيست تا الان هم دو بيمار كه مبتلا به پوكي استخوان بودند و تحت اين عمل قرار گرفتند، حين عمل دچار شكستگي استخوان شدند. پس يك سري از بيماران ازجمله مبتلايان به پوكي استخوان حتما بايد با روش‌هاي معمولي جراحي شوند. 

در مورد نحوه انتخاب بيمار هم توضيح مي‌دهيد؟
ببينيد، همانطور كه گفتم در مورد بيماراني كه آرتروز كمر دارند و يا مبتلا به تنگي كانال نخاع هستند، آرتروز مفاصل كوچك دارند، بيماراني كه درد كمر از مدت‌هاي زياد و طي سال‌هاي طولاني دارند و از كورتون استفاده مي‌كنند و يا ورزشكاراني كه مهر‌ه‌هايشان آسيب ديده و يا اسب‌سواران اين روش مفيد است.

و اگر اين روش جا بيفتد، روش‌هاي ديگر منسوخ مي‌شوند؟
سؤال خوبي است، اين روش براي جلو افتادگي ديسك است پس براي جلو افتادگي ديسك ديگر برداشتن كامل ديسك روش خوبي نيست. ولي زماني هم هست كه پرده ديسك پاره شده و محتويات داخل آن روي كانال عصب افتاده و روي آن فشار مي‌آورد. در اين صورت فقط بايد با روش‌هاي معمولي بيمار را جراحي كرد.

و توصيه‌هاي بعد از عمل؟
بعد از عمل بيمار ورزش‌هايي را زير نظر فيزيوتراپ انجام مي‌دهد تا عضلات كمر قوي شود.
اين بيماران ديگر كمربند احتياج ندارند ولي ما به خاطر احتياط اين كمربند را توصيه مي‌كنيم. آب درماني هم براي اين بيماران مفيد است.