چه عللي موجب كمبود وزن مي شود؟
· شايع ترين علت كمبود وزن، سوء تغذيه ناشي از عدم دسترسي به غذاي كافي است كه در بخش هايي از آفريقاي زير صحرا و جنوب آسيا ميزان شيوع آن به حدود 50% مي رسد. آثار سوء تغذيه ي اوليه در اثر بيماري ها تشديد مي شود و حتي بيماري هاي ساده و درمان پذيري مانند اسهال ممكن است موجب مرگ و مير افراد مبتلا به سوء لاغري ناشي از سوء تغذيه شوند.
·در صورت در دسترس بودن منابع غذايي كافي، كمبود وزن، گاهي در نتيجه ي بيماري هاي روحي يا جسمي ايجاد مي شود. صدها علت طبي براي كمبود وزن بيش از حد و لاغري وجود دارد كه بعضي از شايع ترين آنها عبارتند از :
§ فقر
§ قحطي و گرسنگي طولاني
§ تحت شكنجه بودن
§ بي اشتهايي عصبي (anorexia nervosa)
§ پر خوري عصبي (bulimia nervosa)
§ سرطان يا درمان سرطان
§ سل
§ پركاري تيروئيد
§ نارسايي غده فوق كليه
§ ديابت نوع 1
§ اضطراب و اختلالات افسردگي
§ مصرف داروها، به ويژه محرك ها، آنتي بيوتيك ها و داروهاي ضدالتهاب غير استروييدي
§ بيماري التهابي روده
§ اختلال عملكرد اعضاي گوارشي بدن
§ سوء جذب
§ درد دندان و بيماري هاي دهان و دندان
§ انجام ورزش به ميزان بيش از حد (مانند ورزش هاي استقامتي)
§ بيماري ايدز
§ لاغري ژنتيكي
§ كمبود وزن طبيعي
§ كم خوني وخيم
§ بيماري هاي قلبي مثل ايسكمي مزمن (عدم خون رساني كافي به عضله ي قلب) و نارسايي احتقاني قلب
§ اختلالات تنفسي مانند آمفيزم، بيماري مزمن انسدادي ريه
§ نارسايي كليه
§ بيماري هاي روماتولوژيك
§ عفونت هاي انگلي يا قارچي
§ عوامل مرتبط با سن (شامل تغييرات رواني، كاهش احساس چشايي و بويايي، معلوليت هاي عملكردي)
§ اختلالات عصبي (مثل سكته مغزي، بيماري پاركينسون، اختلالات عصبي عضلاني و زوال عقلي)
§ مشكلات اجتماعي مانند انزوا و دشواري هاي اقتصادي
§ اختلالات رواني و رفتاري (مانند افسردگي، اضطراب، داغ ديدگي، الكليسم، اختلال در نحوه ي غذا خوردن، افزايش فعاليت بدني يا ورزش)
§ علل ناشناخته
نكته
· مهم ترين علل كاهش وزن در سنين بالا، افسردگي، سرطان و بيماري هاي گوارشي خوش خيم است.
· سرطان ريه و دستگاه گوارش شايع ترين بيماري هاي بدخيم ايجاد كننده كاهش وزن و لاغري هستند.
· در افراد جوان تر، ديابت شيرين، پر كاري تيروئيد، اختلالات رواني مانند اختلال در نحوه ي غذا خوردن و عفونت ها (به ويژه ايدز) را بايد در نظر داشت.
· به ندرت علت كاهش وزن غير ارادي مخفي باقي مي ماند. با تهيه شرح حال دقيق و انجام معاينه فيزيكي دقيق، همراه با به عمل آوردن آزمايش هاي مربوطه در 75% افراد، علت كاهش وزن مشخص مي شود. در ساير موارد، علت كاهش وزن تشخيص داده نمي شود و معمولاً در اين افراد احتمال مرگ و مير كمتر از گروه قبلي است.
نكته
· تومورهاي دستگاه گوارش، از جمله تومورهاي لوزالمعده و كبد ممكن است در اوايل بيماري بر مقدار مصرف غذا تاثير منفي بگذارند و قبل از بروز ساير علايم موجب كاهش وزن شوند.
· افسردگي و انزوا مي توانند به ويژه در افراد مسن موجب كاهش وزن شديد شوند.
· بيماري مزمن ريه و نارسايي احتقاني قلب مي توانند موجب بي اشتهايي و نيز افزايش مصرف انرژي زمان استراحت شوند.
· بيماري هاي پركاري تيروييد و فئوكروموسيتوم (نوعي تومور غده ي فوق كليه) موجب افزايش متابوليسم مي شوند.
· اغلب شروع بيماري ديابت شيرين با كاهش وزن همراه است.
توجه!
كاهش وزن بدون توجيه به بررسي تخصصي پزشكان نياز دارد.
· فراد مبتلا به كاهش وزن شديد دچار ضعف قدرت بدني و سيستم ايمني مي شوند و در نتيجه، استعداد ابتلا به عفونت در آنها ازدياد مي يابد.
· كاهش وزن شديد در خانم ها مي تواند موجب توقف غير طبيعي قاعدگي (آمنوره؛ amenorrhea) و احتمالاً، عوارض دوران باردار شود. همچنين كاهش وزن شديد مي تواند باعث كم خوني و ريزش مو شود.
· كمبود وزن از عوامل خطر ثابت شده ي پوكي استخوان، حتي در افراد جوان به شمار مي آيد.
· براي درمان كمبود وزن بايد دريافت انرژي از طريق مصرف غذاي بيشتر افزايش يابد. همچنين پيشنهاد مي شود تمرين دادن بدن براي افزايش وزن و افزايش توده ي عضلاني صورت گيرد. چنان چه كاهش وزن، در اثر بيماري خاصي ايجاد شده است، درمان آن بيماري و مصرف كالري كافي مي تواند موجب افزايش وزن شود.
نكته
· كم تحركي، موجب تحليل رفتن عضلات مي شود و در نتيجه، فرد قادر به انجام فعاليت هاي عادي روزمره مانند بالا و پايين رفتن از پله نخواهد بود. افزودن چربي به اين بدن ضعيف، بي فايده است و بايد با انجام فعاليت هاي ورزشي و نرمش هاي منظم، نياز بدن به انرژي و اشتها به غذا، و در نتيجه، ساخته شدن عضلات را افزايش داد.
نويسنده دكتر مجيد حيدريان
فضایی متفاوت در ارایه مطالب فرهنگی علمی گردشگری اجتماعی توسط تیم پزشکی درمانی کلینیک درد ماهان