به طور کلی ورم مفصل به دوصورت رماتیسم مفصلی و استخوانی شدن ، سفت و سخت شدن مفاصل دیده می شود. درهردو مورد غضروف مفاصل فاسد و تخریب می شوند و دردراز مدت غضروفها تحلیل می روند و به تدریج به یک توده استخوانی درمفصل تبدیل می شوند.
درمانهای محافظتی این عارضه شامل استفاده از پارچه های مخصوص و بستن مفصل مانند زانو بند ، تاکید بر تمرینات ورزشی کم فشار ، کشش عضلات ، انجام تمرینات استقامتی و هوازی است. این تمرینات باعث تقویت عضلات اطراف مفاصل و ایجاد ثبات و استحکام مفصلی شده و کاهش درد و تورم و افزایش دامنه حرکتی مفاصل را موجب می شود .
توصیه می شود که شدت تمرینات را باتوجه به میزان التهاب مفاصل تنظیم کنید. با توجه به شدت عارضه مدت زمان تمرینات از 15 تا 45 دقیقه می تواند باشد. امروزه دربسیاری از کشورها برای مبتلایان به آرتروز برنامه های نرمشی خاصی تهیه می شود. حتی افرادی معلولی که از ویلچر استفاده می نمایند نیز برخی از آنها را انجام می دهند.
مهمترین نرمشهای درمانی برای مبتلایان به آرتروز نرمشهایی است که دراستخر انجام می شود. چون دراستخر وزن بدن کاهش یافته و بیمار راحتتر حرکات را انجام می دهند. حتی آنهایی که درخشکی قادر به نرمش نیستند در آب به آسانی حرکات لازم را انجام داده و از آن لذت می برند. معمولا این نوع ورزشها دراستخرهای کم عمق صورت می گیرد تا برای کسانی که شنا نمی دانند مشکلی به وجود نیاید .
بسیاری از افرادی که درآب ورزش می کنند آمادگی بدن خود را افزایش داده از دردهای ناشی از آرتروز کمتر رنج می برند . آنها حتی می توانند کارهای روزانه را تاحدی انجام دهند که به کمک دیگران کمتر احتیاج پیدا کنند.
نکات مهم قبل از شروع تمرینات :
مفصل مبتلا را بازانو بند یا باند کشی بپوشانید.
با استفاده از ماساژ و کشش ، مفصل خود را گرم نگهدارید.
از ورزشهایی که باعث وارد شدن فشار به مفصل شما می شود مانند پریدن خودداری کنید.
هرگز طولانی مدت نایستید.
شنا کردن در آب گرم به صورت تفریحی برای کاهش درد مفید می باشد.
دوچرخه سواری با دوچرخه ثابت ، قدم زدن در هوای آزاد یا راه رفتن برروز نوار گردان (ترد میل )به عنوان بهترین شیوه های درمان ذکر شده است.
اگر آرتروز مفاصل بیشتر ی را درگیر کرده باشد یکی از بهترین روشهای درمانی استفاده از آب گرم است (هیدروتراپی با آب گرم ). منظور از مفاصل بیشتر یعنی هم درپاها و هم درکمر درد آرتروز احساس شود.
ورزش و حرکت درمانی به عنوان بخش بسیار مهمی از برنامه درمان آرتروز ذکر شده است. این حرکات به منظور افزایش دامنه حرکتی مفاصل ، تقویت عضلات مربوط به مفصل و کاهش سفتی و سختی مفاصل انجام می شود. نوع و شدت حرکات درمانی باید به وسیله پزشک متخصص حرکت درمانی با توجه به عواملی چون سن ، شدت عارضه و جنس تعیین می شود.
تمرینات حرکتی برای مبتلایا ن به آرتروز زانو :
ذکر این نکته ضروری است که این تمرینات باید حتما با نظارت متخصص امر انجام شود و نباید درانجام این تمرینات زیاده روی و افراط شود :
1- به پشت دراز بکشید و یک پا را کاملا مستقیم و کشیده نگهدارید و پای دیگر را با دستهای خود گرفته و زانو را به سینه نزدیک کنید. شش ثانیه وضعیت خود را حفظ نمایید و تمرین پس از هشت بار تکرار درسه نوبت درطی روز با پای دیگر انجام دهید.
2- به پشت دراز بکشید و درحالیکه زانوهایتان کاملا راست و کشیده هستند پاها را به طرفین بکشید و سپس به آرامی پاها را به هم نزدیک کنید و بچسبانید. این حرکت را هر بار 10 مرتبه درسه نوبت درطی روز تکرار کنید.
3- به پشت دراز بکشید و درحالیکه پاها کاملا کشیده هستند پای راست خود را برروی زانوی چپ بگذارید و باسن را به سمت راست بچرخانید. به حالت اول برگردانید و حرکت را با قرار دادن پای چپ برروی زانوی راست تکرار کنید.
حرکات فوق را دوازده مرتبه درسه نوبت درطی روز تکرار نمایید.
آرتروز کمر :
قوس کمر دراین بیمارن باید بررسی شود. اگر قوس کمر کاهش یافته باشد باید تمرینات تقویت کننده عضلات ناحیه پشت را انجام دهند و اگر افزایش یافته باشد ، باید از تمریناتی که باعث تقویت عضلات شکم می شود استفاده نمود . اگر قوس کمر درحد نرمال بود باید تمرینهایی که باعث تقویت عضلات ناحیه پشت و کشیده شدن عضلات ناحیه شکم و حرکاتی که تقویت کننده عضلات ناحیه شکم می باشد انجام دهد .
هرحرکتی که بیمار اظهار رضایت کرد و دردش کاهش یافت ، آن را به او توصیه می کنیم که ضد حالتی باشد که بدن او احساس راحتی می کند. این بیماران بایستی از انجام کارهای سنگین ، برداشتن اجسام سنگین ، خم و راست شدن و خوابیدن برروی تختهای نرم پرهیز کنند.
ماساژ و گرم نگهداشتن موضع درد از نکات دیگری است که باید مورد توجه بیمار قرار گیرد. همچنین باید به بیمار توصیه کرد از داروهای گیاهی مانند زنجفیل استفاد ه نماید. میزان مصرف این دارو باید با توجه به میزان تحمل فرد تعیین شود.
فضایی متفاوت در ارایه مطالب فرهنگی علمی گردشگری اجتماعی توسط تیم پزشکی درمانی کلینیک درد ماهان