عمل لیزری دیسک
«دیسک کمر» از آن یاد میشود، عارضهای است که در اثر بیرون زدگی یا فتق دیسک کمر از قسمت خلفی و در نتیجه فشار بر نخاع یا ریشه های عصبی نخاع بروز کرده و سبب ایجاد درد در ناحیه کمر با انتشار به پاها میشود.
به گزارش ایسنا، فتق دیسک کمری معمولا در مقابل انجام فعالیت مکرر سنگین و خارجاز توان بدن ایجاد میشود اما بد نشستن طولانی، خم و راست شدن مکرر، فعالیت پساز خسته شدن عضلات کمر، فعالیت با برخی از ابزار آلات مانند چکشهای بادی و مشاغلی مانند رانندگی به خصوص رانندگی با خودروهای سنگین افراد را مستعد ضایعات دیسک کمر میکند.
درمانهای رایج ضایعات دیسک کمر طی سالهای گذشته، شاهد تحولات شگرفی بوده است؛ به طوری که از شکافتن کمر بیمار در حین جراحی ستون فقرات به ایجاد تنها یک سوراخ چند میلیمتری برای درمان دیسک کمر رسیده است.
اکنون متخصصان ایرانی هم، موفق به اجرای جدیدترین روش درمان ضایعات دیسک گردن و کمر شدهاند. این روش درمانی که به نوعی اولین عمل جراحی دیسک کمر به روش فورامینوسکوپی در کشور محسوب میشود، در بیمارستان امام رضا (ع) دانشگاه علوم پزشکی ارتش توسط دکتر بصام پور، عضو هیات علمی این دانشگاه انجام شده است.
در این روش بر خلاف شیوههای معمول که با ایجاد یک شکاف از پشت با انجام جراحی نسبت به درمان عارضه اقدام میشود، برای رسیدن به دیسک تنها سه میلیمتر برش ازناحیه پهلو ایجاد میشود و محل ورود به فضای نخاع، همان محل خروج عصب ( فورامن) است. البته در کتابهای کلاسیک جراحی از این ناحیه به عنوان منطقه ممنوعه نام میبرند؛ چرا که با ورود به این ناحیه، خونریزی شدیدی آغاز میشود که به عقیده دکتر بصامپور دلیل عدم خونریزی در این نوع از جراحی استفاده از دستگاه اندوسکوپ به جای روشهای جراحی مرسوم است.
از مزیتهای مهم این روش این است که جراحی فقط با کمک بی حسی موضعی و با ایجاد یک سوراخ سه میلیمتری در پهلوی بیمار آغاز میشود؛ بنابراین بیمار یک ساعت پس از عمل میتواند به زندگی روزمره خود بازگردد و دیگر این که فرد درگیر عوارض بیهوشی نمیشود.

آرتروز چیست ؟
از نظر لغت آرتروز یا Arthrosis یک کلمه یونانی است که به معنی مفصل میباشد .
از نظر پزشکی این کلمه زمانی بکار میرود که مفصل دچار تخریب شده باشد.

مفاصلی که در بدن وجود دارند از یک لایه از یک لایه غضروف پوشیده شده اند.حرکت مفصل و آسیبهایی که به مفصل وارد میشود سبب سائیدگی این سطح غضروفی میشود .مکانیسم ترمیم بدن پس از هر آسیب به بازسازی این قسمت غضروفی می پردازد و درنهایت اثری از این تخریب باقی نمی ماند. زمانی که سرعت و شدت سائیدگی از ترمیم کمتر باشد مفصل رو به تخریب می رود و علائم آرتروز آشکار می گردد.
آرتروز در کدامیک از مفاصل بیشتر اتفاق می افتد؟
مفاصل زانو - لگن -شانه -گردن و کمر مفاصلی هستند که آرتروز در آنها اتفاق می افتد . در هر قسمت از بدن این تخریب سبب ایجاد علائم و نشانه های خاصی باشد.

مهره های کمر در محل دیسکها باهم ارتباط دارند. علاوه بر این محل مهره ها دارای زوایدی هستند که سبب میشود هر مهره با مهره بالاتر و پایینتر از خودش در مفاصلی که در دو طرف مهره قرار دارند ارتباط برقرار نمایند.این مفاصل بسیار کوچک مفاصل بین مهره ای یا مفاصل فاست (facet joint) نامیده میشوند. تخریب در این مفاصل می تواند سبب ایجاد آرتروز کمر یا سندرم فاست کمری شود.
علت ایجاد آرتروز کمر و تخریب مفاصل فاست چیست؟
۱.افزایش سن و کاهش سرعت باز سازی مفاصل

۳. عمل جراحی دیسک کمر (ایجاد این مشکل از چند ماه تا چند سال پس از جراحی کمر اتفاق می افتد و در مواردی که جهت فیکس کردن ستون فقرات پیچ و فیکساتور قرار داده شده این مشکل شدید تر می باشد. آرتروز کمر از علل شایع وقوع کمر دردهای پس از جراحی کمر می باشد)
۴.لغزش مهره های کمر
۵.خم شدن یا چرخش ناگهانی کمر
۶. التهاب در مفصل ثانویه به بیماریهای روماتیسمی
۷. بیماریهای مادر زادی مانند اسپوندیلیت یا اسکلیوز ستون فقرات

علائم آرتروز ستون فقرات چیست؟
درد : درد در ناحیه کمر که می تواند به پاها خصوصا پشت پا انتشار داشته باشد. این درد مشابه دردهای سیاتیکی نمیباشد
محدودیت حرکت : درد در خم شدن به پهلوها -خم شدن به عقب یا چرخش میتواند محدودیت ایجاد نماید.
خشکی کمر : این خشکی عمدتا موقع بیدار شدن از خواب اتفاق می افتد.
تشدید درد با نشستن : درد با ایستادن و خصوصا در نشستن تشدید میشود . رانندگی در این بیماران میتواند بسیار دردناک باشد.
احساس خستگی در کمر : اسپاسم عضلات ثانویه به درد میتواند سبب ایجاد خستگی شود.
اهمیت تشخیص صحیح درد مفصل بین مهرهای
با توجه به ایجاد کمر درد های با شدت بالا و محدود کننده در این بیماری ممکن است علائم بعنوان دیسک کمر تلقی گردد و درمان نامناسب انجام گردد. حتی ممکن است برخی از این بیماران در پاراکلینیک علائمی از دیسک داشته باشند و درد آنها مربوط به دیسک نباشد.
پس تشخیص این درد میتواند درد انجام درمان موثر سرنوشت ساز باشد.

انجام گرافی ساده میتواند کمک کننده باشد ولی سی تی اسکن ستون فقرات قدرت بالایی در تشخیص مشکل این مفصل دارد. مطمئن ترین و قطعی ترین تشخیص بلوک مفصل فاست میباشد.

بلوک مفصل فاست (facet block) چیست؟
این کار در اتاق عمل و تحت مشاهده مستقیم با فلوروسکوپ انجام میشود.بیمار بصورت سرپایی بستری
شده و تحت بیحسی موضعی مقدار بسیار کمر داروی بی حس کننده در مفصل تزریق میشود .در صورتی که کمر درد مربوط به درد این مفصل باشد با انجام این کار درد بهبود می یابد. استفاده از استروئید بهمراه این درارو سبب ایجاد اثر درمانی در التهاب مزمن این مفصل می شود. استفاده از فلوروسکوپ در انجام این کار سبب عدم ایجاد عوارض و دقت در انجام عمل میشود. بهترین و موثر ترین روش این کار انجام آن توسط متخصص درد و تحت فلوروسکوپی میباشد.
درمان درد مربوط به آرتروز کمر با تخریب مفصل فاست
درمان اولیه استفاده از دارو درمانی-فیزیوتراپی- آب درمانی و در صورت نیاز بلوک فاست است
استفاده از رادیو فرکونسی بهترین و جدیدترین درمان کمردرد های ناشی از این بیماری در بیمارانی است که به بلوک تشخیصی پاسخ مثبت داده اند ولی تزریق استروئید نتوانسته درمان طولانی را برایشان داشته باشد.

رادیو فرکونسی یا RF وسیله ای است که بصورت س
وزن نازکی به محل تخریب مفصل فرستاده میشود و با استفاده از امواج رادیوفرکونسی مسیر درد مربوط به مفصل را تخریب می کند. با توجه به اینکه این کار فقط روی عصب حسی مفصل انجام میشود هیچ عارضه ای را بهمراه ندارد. این کار هم در اتاق عمل توسط متخصص درد و تحت فلوروسکوپی انجام میگردد و یک ساعت بعد بیمار قابل ترخیص است.
در مراجعه کننده گان به کلینیک درد مرکزی شیوع آرتروز کمر در بیماران زیر بیشتر بوده است:
۱. وزن بالا
۲. سابقه جراحی کمری
۳. زایمان سخت
۴. ورزشهای سنگین
۵. سابقه فامیلی آرتروز
۶. وجود بیماریهای التهابی
مراجعه بیماران مبتلا به کمر درد به کلینیکهای فوق تخصصی درد میتواند با تشخیص و درمان به موقع این بیماری از پیشرفت آن و انجام عمل جراحی کمر پیشگیری نماید.
جهت کسب اطلاعات بیشتر راجع به درمان کمردردهای بعد از جراحی کمر روی گزینه مرداد 90 در سمت چپ بالای صفحه کلیک کنید
نوشته شده توسط دکتر مجید حیدریان
فوق تخصص درد


چهل سال پیش پزشکان به دنبال راهی بودند شاید بتوانند بدون برش دادن پوست قسمت بیرون زده دیسک را در بیماران مبتلا به فتق دیسکهای کمری خارج کنند.این تلاشها منجر به ابداع روشی شد که در آن تخلیه دیسک از راه لوله باریکی که از راه پوست به داخل دیسک فرستاده میشد امکانپذیر گردید.

تلاشهای بیشتر در این زمینه در این زمینه وسایل و روشهای دیگری را در انجام این نوع عملها معرفی نمود. روشهایی که همه آنها یک ویژگی مشترک داشتند :
جلوگیری از انجام جراحی باز و عدم دستکاری آناتومی طبیعی بدن

عدم نیاز به بیهوشی( انجام عمل با بیحسی موضعی)
عدم نیاز به بستری در بیمارستان
عدم وجود زخم و بخیه پس از عمل
عدم وجود درد حین و پس از عمل
برگشت سریع به فعالیتهای روزانه
این روش در چه کسانی قابل انجام میباشد؟
کمر درد یش از ۳ ماه که به درمانها اولیه پاسخ نداده باشد
در ام آر آی انجام شده فتق دیسک گزارش شده باشد
انتشار درد به پا منطبق بر دیسک بیرون زده باشد
دیسک کمتر از ۴۰ درصد ارتفاع خود را از دست داده باشد
جراحی بسته در چه کسانی غیر قابل انجام است؟

کنده شدن تکه ای از دیسک به داخل کانال نخاع
وجود مشکل حرکتی پیش رونده
شکستگی - تومور - عفونت محل عمل- یا حاملگی
عدم ثبات ستون فقرات
گرفتگی بیش از ۵۰ درصد کانال توسط دیسک
روشهایی که امروزه برای عمل بسته دیسک به کار میروند:
۱.استفاده از دستگاه دکمپرسور
این دستگاه شبیه سوزن بسیار ظریفی است که پس از بیحس کردن پوست به داخل دیسک فرستاده میشود و از راه یک میکروموتور قسمت داخلی دیسک خرد شده و از راه این لوله به بیرون از بدن تخلیه میشود


این دستگاه هم لوله نازکی دارد که وارد قسنت میانی دیسک شده و با فشار آب دیسک را خرد کرده و از بدن خارج میکند.سایز لوله از دکمپرسور درشت تر بوده و حجم تخلیه شده بیشتر است
۳.استفاده از لیزر

عمل دیسک کمر با لیزر بدین صورت است که پروب لیزر با بیحسی از راه پوست به داخل دیسک فرستاده شده و توسط لیزر آب قسمت داخل دیسک بخار شده و دیسک جمع میشود. عمل لیزری دیسک کمر در اکثر مواقع به خوبی جواب میدهد.
۴.روش کوبلیشن
با استفاده از امواج رادیوفرکونسی قسمت داخلی دیسک به دمای بالا رسیده علاوه بر ترمیم کوچک میگردد
روش انتخابی برای عمل بسته دیسک کدام است؟
انتخاب روش انجام کار و نوع وسیله انتخابی به شدت بیرون زدگی دیسک - تعداد دیسکهای مورد عمل و میزان هزینه اختصاص یافته بستگی دارد.
روش انجام این عمل چگونه است
جراحی دیسک کمر با لیزر نوعی عمل بسته دیسک در اتاق عمل بوده و با استفاده از وسیله ای بنام فلوروسکوپ انجام میشود. فلوسکورسکوپ وسیله ای است که توسط اشعه ایکس بطور زنده تصویری از داخل بدن را روی مونیتور نشان می دهد و این امکان را به پزشک میدهد تا بدون شکافتن پوست و عضلات وسیله ای را که شبیه یک سوزن است به داخل دیسک هدایت کند.

این کار با بی حسی موضغی انجام میشود ونیازی به بیهوشی ندارد
پس از عمل
یکساعت بعد از عمل بیمار قابل ترخیص است
تا ۲۴ ساعت باید از خم شدن ناگهانی اجتناب شود
ممکن است تا چند روز نیازمند استفاده از ضد دردهای ساده باشد
یک هفته پس از عمل بیمار میتواند فعالیتهای طبیعی خود را شروع کند

با انجام حرکات ورزشی مناسب پس از عمل بیمار میتواند زندگی سالم - فعال و بدون دردی را تجربه نماید

با توجه به اینکه این کار تحت مونیتورینگ فلوروسکوپی انجام میشود و در انجام آن هیچ قسمتی از بدن آسیبی نمیبیند عارضه جدی را بهمراه ندارد.
آیا در همه بیماران مبتلا به فتق دیسکهای کمری روش قابل انجام است؟
بسیاری از دیسکهای کمری با این روش قابل درمان میباشند. معاینه دقیق و اقدامات تکمیلی مانند ام آر آی و نوار عصب می تواند نوع ضایعه و شدت آنرا نشان دهد. در بسیاری از موارد فقط انجام تزریق ترانس فورامینال زمینه درمان را برای بیمار ایجاد می نماید و حتی عمل بسته نیاز نمی باشد.در موارد شدید تر انجام عملهای بسته ای که توضیح داده شد سبب درمان بیماران میشود .
معدودی از بیماران با بیرون زدگی دیسکهای کمری نیازمند عمل جراحی باز میباشند
در صورت وقوع کمردرد ابتدا به جراحی باز فکر نکنید : چرا ؟
بسیاری از کمر درد ها مربوط به دیسکهای کمر نمیباشند ( در یک سوم افراد طبیعی در صورت انجام ام آر آی اشکال در دیسکهای کمر وجود دارد)
بسیاری از دیسکها به درمانهای ساده پاسخ مناسبی می دهند
عمل بسته دیسک در بسیاری از بیماران دیسکهای کمری قابل انجام است
عمل جراحی باز غالبا گزینه انتخابی آخر درمان است.
کلینیک درد
تزریق استروئید به داخل فضای اپیدورال کمری بیش از نیم قرن است که بعنوان یکی از درمانهای دردهای سیاتیکی کمر به کار برده میشود.با توجه به اینکه در مورد تاثیر این روش در درمان طولانی مدت بیماران مبتلا به دیسکهای کمری اختلاف نظرهایی وجود دارد در ادامه مطلب به ذکر مطالبی راجع به این روش درمانی می پردازم.
ستون فقرات کمری از پنج مهره استخوانی تشکیل شده است که بخش بالایی ستون فقراترا به لگن وصل م
یکنند. در بین این پنج مهره دیسکهای کمری وجود دارند.هر دیسک از دو قسمت تشکیل شده است یک قسمت داخلی (نوکلئوس) که حلت ژله ای و نرم دارد و یک لایه خارجی که مانند حلقه ای قسمت میانی را در بر گرفته است . لایه خارجی حالت فیبری و ارتجاع پذیر دارد (آنولوس فیبروزوس).مشخصات ساختمانی دیسک سبب میشود دیسک بتواند با انعطاف پذیری فشارهای وارد آمده بر ستون فقرات را خنثی نماید.

در دو طرف هر مهره دو سوراخ وجود دارد که فورامن نامیده میشوند. رشته های نازک عصبی که از نخاع برای عصبدهی به پاها جدا میشوند از طریق این فورامن ها از ستون فقرات خارج میشوند.
زمانی که دیسکهای کمر آسیب میبینند در موارد خفیف دچار تغییر شکل میشوند و در موارد شدید تر قسمتی از لایه خارجی آنها پاره شده و ماده نرم داخلشان به بیرون راه پیدامینماید.تماس این ماده و فشار ناشی ازدیسک بر محل خروج عصب در ناحیه فورامن سبب ایجاد کمر درد و دردهای سیاتیکی می شود که میتواند بهمراه درجاتی از بی حسی گزگز و مور مور شدن درپاها انتشار یابند.
بدن انسان قدرت ترمیم بسیار زیادی دارد وبلافاصله پس از ایجاد آسیب فرایند ترمیم و باز سازی شروع میشود. وجود التهاب و واسطه های التهابی در محل بیرون زدگی دیسک از این فرایند جلوگیری مینماید خصوصا اینکه قسمت داخلی دیسک که به بیرون راه می یابد بصورت بالقوه سبب ایجاد التهاب و تورم و فشار مضاعف بر ریشه عصبی می شود.
انجام تزریق اپیدورال بخشی از مسیر درمان در بیماران مبتلا به کمردرد یا دردهای سیاتیکی اندام تحتانی میباشد.
این کار در بیمارانی بکار میرود که به روشهای ساده تری مانند درمان دارویی – استراحت – فیزیوتراپی – آب درمانی پاسخ مناسبی نداده اند. انجام این تزریقات یک روش درمان میباشد که به بدن بیمار فرصت ترمیم رامیدهند تا حتی المکان از انجام عمل جراحی باز اجتناب شود.
روش نجام این تزریق نقش مستقیمی را در ایجاد اثر درمانی و پایداری این درمان دارد.
روشهای قدیمی این کار که توسط نیدلهای درشت اپیدورال در ناحیه خط وسط ستون فقرات (اینترلامینار) و بدون استفاده از فلوروسکوپ انجام میشده و شاید هنوز در بعضی مراکز درمانی انجام میشود جای خود را تکنیک جدید ترانس فورامینال داده اند.در جدید ترین مقالاتی که در این زمینه منتشر شده است تاثیر روشهای قدیمی تزریق اپیدورال را در درمان بیماران بسیار اندک توصیف نموده اند و شرط ایجاد اثر درمانی را انجام این کار بروش ترانس فورامینال تحت فلوروسکوپی دانسته اند. مهارت پزشک در بکار گیری این تکنیک دقیق بر موفقیت عمل افزوده و سبب کاهش عوارض میشود.
در روش ترانس فورامینال از نیدل های نازکی استف
اده میشود که آسیبی به باف عصبی وارد نگردد.بیمار در اتاق عمل وبصورت سرپایی پذیرش میشود. این کار نیاز به بیهوشی ندارد و با بیحسی موضعی انجام میشود.با توجه به تکنیک و لوازم بکار گرفته شده ای کار دردناک نمی باشد و بیماران تجربه ناخوشایندی از انجام آن ندارند.

فلوروسکوپ نوعی وسیله تصویر برداری است که توسط اشعه ایکس تصویر لحظه به لحظه از مراحل انجام تزریق را به ما میدهد. دقت میلیمتری این تصاویر سبب صحت کار و اجتناب از آسیب به بافتهای ستون فقرات میگردد.
مراحل انجام تزریق ترانس فورامینال پانزده تا بیست دقیقه به طول می انجامد و بیمار میتواند یک ساعت پس از انجام عمل ترخیص شده و با پای خودش به منزل برود.
در انجام این تزریقات د
اروهای استفاده شده پس از24 تا 48 ساعت تاثیر درمانی خود را نشان داده و وضعیت عمومی رفته رفته رو به بهبود میرود.با از بین رفتن التهاب و فشار از روی عصب درگیر مکانیسم ترمیم داخلی دیسک و فضاهایی که قبلا تحت فشار بوده را به وضعیت طبیعی نزدیک میکند . بیماران در چند روز اول پس از تزریق استراحت نسبی دارند و پس از آن تمرینات ورزشی خاصی را شروع مینمایند. 6 تا ۱۲هفته پس از تزریق وضعیت بهتر می شود و در صورت رعایت شرایط توصیه شده به بیماران بهبودی طولانی مدت به دست می آید.
در آخرین تحقیقاتی که بصورت طولانی مدت روی انجام این روش در بیماران مبتلا به فتق دیسکهای کمری در مقایسه با جراحی باز انجام شده این روش در 71 تا 84 درصد موارد سبب درمان بیماران شده است. این اثر در بیماران با فتق یکطرفه دیسک که باعث تنگی یکطرفه فورامن (سوراخ خروجی عصب) هستند بیشترمیباشد.
آیا این تزریفات نیاز به تکرار دارند؟ در بسیاری از بیماران که به این روش پاسخ کامل یا نسبتا کاملی را میدهند تکرار این تزریقات ضروری نمی باشد . در بعضی از بیماران که پاسخ نسبی به این روش میدهند جهت تکمیل کار انجام تزریق مجدد ضروری میباشد.
در بیمارانی که به این کار پاسخ نمیدهند روشهای
بسته دیگری مانند لیزر پلاسما یا نوکلئوتومی از راه پوست جایگزین مناسبی برای درمان میباشد.در این روشها بدون نیاز به باز کردن پوست و با بیحسی موضعی قسمتی از دیسک بیرون زده با لیزر یا نوکلئو توم حذف می گردد.
عمل بسته و بلوک عصبی دیسک کمر با هدایت سونوگرافی یا فیوژن لیزری (الحاق یا خشک کردن ستون فقرات) درون بدنی، مانند عمل جراحی دیسک کمر با لیزر استفاده میشود که میزان موفقیت مناسبی دارد.
انتخاب بیماران برای استفاده از روش تزریق ترانس فورامینال پس از مراجعه بیماران به کلینیک درد و انجام معاینات دقیق و بررسی ام آر آی و در صورت لزوم نوار عصبی آنها مقدور می باشد.
در مجموع باتوجه به اینکه انجام تزریق ترانس فورامینال یک روش با تهاجم بسیار کم و وعوارض اندک میباشد و سبب بهبود درد حاد و درمان طولانی مدت در بیش از دو سوم بیماران با فتق دیسک شده است بهتر است این روش در بیماران مبتلا به کمردرد بعنوان قدم اول درمان پس از درمانهای اولیه دارویی بکار رود.
گروه دیگری از بیماران که با انجام تزریقات داخل اپیدورال درمان میگردند بیماران دچار چسبندگیهای داخل کانال پس از عمل جراحی کمر میباشند . این چسبندگیها در یک سوم عملهای جراحی باز ستون فقرات کمری اتفاق می افتند و میتوانند سبب درد و مشکلات حسی و حرکتی برای بیماران شوند. تعبیه کاتترهای مخصوص تحت بی حسی در محل چسبندگی و استفاده از تزریق ترکیبات دارویی خاصی در آن مناطق بدون نیاز به جراحی مجدد چسبندگیها را برطرف نموده و سبب درمان بیماران شود.
از موارد دیگر استفاده از تزریقات داخل ستون
فقرات درمان بیماران مبتلا به تنگی کانال نخاع می باشد . در این بیماران تورم بافت نرم داخل کانال نخاع بهمراه تغییر شکل دیسکهای کمری و تغییرات استخوانی سبب تنگ شدن کانال و فشار بر رشته های عصبی میگردد. تزریق ترکیبات خاص دارویی میتواند با نازک کردن بافت نرم متورم داخل کانال سبب رفع فشار و از بین رفتن علائم فشار روی اعصاب شود. با توجه به اینکه این روش بدون نیاز به بیهوشی انجام میشود در بیماران مبتلا به تنگی کانال نخاعی که عمدتا مسن میباشند میتواند روش درمانی مناسبی برای عمل جراحی باشد.
در کلیه بیماران ذکر شده انجام تزریقات داخل کانال نخاع باید در اتاق عمل و با استفاده از دستگاه فلوروسکوپ و شرایط کاملا استریل انجام شود.
مراجعه بیماران مبتلا به کمردرد و دردهای انتشار یافته به اندام تحتانی به کلینیک های درد راههای جدیدی را جهت درمان پیش رویشان قرار خواهد داد.
منبع : وبلاگ دکتر بیژن فروغ














.jpg)
.jpg)


فضایی متفاوت در ارایه مطالب فرهنگی علمی گردشگری اجتماعی توسط تیم پزشکی درمانی کلینیک درد ماهان