زونا نوعی بیماری پوستی است. عامل ایجاد این نوع بیماری، ویروسی است
که در کودکی باعث آبله مرغان می شود، علائم بیماری زونا عبارت اند از : درد، خارش
حتی قبل از پیدایش آن بر روی پوست، بیرون زدن تاول های قرمز و دردناک که بعدا خشک
می شوند.
درد و سوزش شدیدی در طول رشته های عصبی بدن احساس می کنید. چند روز
بعد تاول های قرمز رنگی در محل درد ظاهر می شوند. هنگامی که تاول ها ظاهر و
سپس کدر می شوند در می یابید که این ها ضایعات معمولی پوست نیستند.
بله، به زونا مبتلا شده اید. یعنی یک عفونت ویروسی که عصب را درگیر
می کند. ابتلا به آبله مرغان در کودکی را باید در بروز زونا مقصر و مسئول دانست.
ویروس واریسلا زوستر یعنی همان ویروسی که قبلا سبب ابتلای شما به ابله مرغان
شد در واقع هرگز بدن شما را ترک نگفته.
تا این لحظه سیستم ایمنی شما کار خود را در
غیر فعال نگه داشتن ویروس فوق العاده خوب انجام داده است. حتی همین حالا هم که
زونا بروز کرده سیستم ایمنی شما از درگیر شدن تمام بدن در نتیجه آشکار شدن
خشم و انتقام ویروس جلوگیری کرده است. اما به هر حال بروز درد برای فرد واقعا
ناراحت کننده است. بسته به شدت بیماری ، درد ممکن است حتی پس از برطرف شدن بثورات
جلدی نیز ادامه یابد.
ویروس واریسلازوستر که به هرپس زوستر نیز معروف است یکی از اعضای
خانواده بد نام ویروس هرپس است. زوستر در زبان یونانی به معنای کمربند است. اما تا
هنگامی که از بیماری رنج می برید برایتان اهمیتی ندارد که این واژه تا چه حد مناسب
با این بیماری انتخاب شده است. حال تا حصول بهبودی کامل چه اقداماتی می توان انجام
داد تا تحمل بیماری سهل تر شود و فرد احساس راحتی بیشتری نماید ؟
در ابتدای تظاهر بیماری
در این قسمت به ذکر توصیه هایی می پردازیم که در مراحل نخستین
بیماری به کار می آیند .
تسکین درد
دکتر مصرف استامینوفن را به عنوان جایگزین
آسپرین موثر می داند.
بدن خود را تقویت کنید
به گفته دکتر مصرف دوز بالای ویتامین Cو
ویتامین ب- کمپلکس برای سیستم ایمنی و اعصاب مفید است. او مصرف 200 میلی گرم
ویتامین Cروزی 5 الی 6 بار به منظور تقویت سیستم ایمنی و نیز مصرف ب- کمپلکس
را جهت بازسازی مجدد سلول های عصبی به بیماران خود توصیه می کند. (البته هرگز قبل از مشورت با پزشک اقدام
به ویتامین درمانی نکنید). دکتر کانی هم چنین به بیماران مصرف قرص
های مولتی ویتامین محتوی عنصر روی را پیشنهاد می کند.
مصرف لیزین
برخی از مطالعات نشان داده اند اسیدآمینه لیزین از انتشار ویروس جلوگیری
می کند. البته نتایج حاصل از همه تحقیقات این مطلب را تایید نمی کنند مصرف لیزین
در شروع بیماری نه تنها ضرری ندارد بلکه ممکن است به بهبود بیماری کمک کند.
پس از تظاهرات بثورات
هنگامی که تاول ها ظاهر می شوند به چند روش می توان به تسکین درد کمک
نمود.
هیچ اقدامی نکنید
تاول ها را به حال خود رها کنید. مگر این که خارش و تحریک پوست واقعا
شدید باشد زدن انواع پماد و کرم فقط موجب تحریک بیشتر پوست و به تاخیر افتادن
بهبود بیماری می شوید.
ساختن روغن کالامین
این دستورالعمل را دکتر پیشنهاد می کند. تهیه مواد
تشکیل دهنده این روغن ممکن است برای شما دشوار باشد. بنابراین می توانید از یک
داروساز مدد بگیرید.
20 % الکل ایزوپروپیل، 1% فنل و 1% منتول را به محلول کالامین اضافه
کنید. اگر فنل خیلی قوی است و یا الکل خیلی سرد است می توانید روغن را با آب رقیق
نمایید. از این روغن در طول روز هر چند بار که لازم است استفاده نمایید تا زمانی
که تاول ها خشک شوند و زخم دلمه ببندد. پس از آن دیگر از روغن استفاده نکنید.
تهیه ضماد کلروفرم و آسپرین
دو
عدد قرص آسپرین را بکوبید تا به صورت پودر در آید. (توجه داشته باشید که فقط از
اسپرین استفاده کنید نه داروهای مشابه آن) 2 قاشق غذاخوری کلروفرم اضافه نمایید و
آن را مخلوط کنید. با یک تکه پنبه ضماد بدست آمده را روی زخم ها بمالید. می توان
روزی چند بار این کار را تکرار نمود. هم چنین می توانید برای ساخت این ضماد از یک
داروساز کمک بگیرید هر چند امکان بروز حساسیت نسبت به این ماده بسیار کم است اما
افرادی که به اسپرین حساسیت دارند نباید از آن بر روی پوست استفاده کنند.
عملکرد این ضماد به چه صورت است؟
گفته می شود که کلروفروم بقایای صابون، چربی و سلول های مرده پوست را
در خود حل می کند و باعث می شود اسپرین جذب چین های پوستی شود و پایانه های عصبی
را تا حدودی بی حس کند. طبیعتا 5 دقیقه پس از مالیدن این ضماد باید احساس آرامش
کنید. اثر این ماده تا چندین ساعت و اغلب تا چند روز باقی می ماند.
گذاشتن حوله مرطوب بر روی موضع جهت کاهش درد
دکتر می گوید : یک حوله بردارید آن را در آب سرد فرو برده
سپس بفشارید تا آب اضافی آن خارج شود و بعد حوله را روی زخم بگذارید هر چند حوله
خنک تر باشد بیشتر احساس آرامش می کنید . این احساس شبیه وقتی است که بر روی
سوختگی یخ می گذارند.
محل آسیب را گرم نکنید
دکتر راب می گوید از هر عاملی که سبب گرم شدن تاول ها گردد اجتناب
کنید .گرما تنها تحریک پوست را افزایش می دهد.
غوطه ور شدن در آب حاوی نشاسته
اگر تاول ها بر روی پیشانی ظاهر شده اند از اقدام به این دستور
بپرهیزید. ولی چنانچه بثورات از گردن به پایین را درگیر کرده باشند این روش
می تواند موثر واقع شود. یک مشت آرد جوی دو سر و یا نشاسته ذرت را در آب داخل وان
بپاشید و در آب غوطه ور شوید ولی احتیاط کنید که سر نخورید هر چند اثر این روش
خیلی طولانی نیست اما در تسکین درد برخی از افراد موثر است دکتر اغلب به بیماران توصیه می کند. 20 دقیقه قبل از خواب این کار را انجام دهند
و سپس جهت رفع درد مصرف کنند تا بتوانند بخوابند.
مهار عفونت با آب اکسیژنه
در صورت عفونی شدن تاول ها سعی کنید آن ها را با آب اکسیژن مرطوب
نمایید. نیازی به رقیق کردن آب اکسیژنه نیست می توانید مستقیما از محلول داخل بطری
بر روی تاول ها بریزید.
از پمادهای انتی بیوتیک استفاده کنید.
اما در این انتخاب نوع پمادی که استفاده می کنید. دقت نمایید.
نئومایسین و نئوسپورین از جمله آنتی بیوتیک هایی هستند که معروف به تحریک پوست می
باشند. پلی سپورین و اریترومایسین برای این منظور مناسب ترند.
تا از بین رفتن بثورات از زوستریکس استفاده نمایید.
این زمان معمولا دو ماه است. زوستریکس از جمله داروهای مخصوص زونا
است که بدون نسخه عرضه می گردد. ماده اصلی آن شامل کپسای سین (نوعی آمید) است که
از مشتقات فلفل قرمز بوده و در تهیه فلفل هندی و پودر دار فلفل به کار می رود.
دانشمندان معتقدند این ماده از آزاد شدن نوعی ترکیب شیمیایی که وجود آن برای
انتقال پیام درد از یک سلول عصبی به سلولی دیگر ضروری است جلوگیری می کند. دکتر می گوید : مالیدن این پماد بر روی تاول های پوستی مانند گذاشتن فلفل قرمز بر
روی بثورات زوناست علت استفاده از زوستریکس داشتن اثر ضد تحریک آن است مصرف این
دارو برای رفع درد پس از التیام پوست توصیه می شود و نباید بر روی زخم های باز و
مرطوب استعمال گردد.
مراقبت های پوست پس از التیام بثورات
حتی پس از برطرف شدن تاول ها ممکن است کمی احساس ناراحتی کنید پس به
نکات زیر توجه کنید.
خنک کردن با یخ
دکتر راب می گوید پس از بهبود تاول ها هنوز درد احساس می کنید مقداری
یخ در یک کیسه پلاستیکی بریزید و به پوست بمالید. این کار باعث گیج شدن سلول های
عصبی شده در تسکین درد موثر است.
ردیابی کنید
دکتر معتقد است که گاهی اوقات در مورد برخی از بیماران طولانی
شدن درد ناشی از بیماری به برخی از نیازهای عاطفی فرد که مورد بی توجهی واقع شده
اند اشاره می کند. آیا درد توجه شما را از مشکلات دیگر به خود معطوف داشته است؟
یا
این که توجه زیادتری را که به آن نیاز داشته اید به سوی خود جلب کرده است؟ این
مساله ای است که باید مورد بررسی قرار گیرد و لازم است در مورد آن با پزشک گفتگو
نمایید.
هشدار پزشکی
از تخریب غیر قابل ترمیم عصب جلوگیری نمایید.
چنانچه درد ناشی از زونا غیر قابل تحمل است به پزشک مراجعه کنید.
در این قبیل مواقع صبر کردن جایز نیست. نادیده گرفتن درد ممکن است به تخریب
غیر قابل جبران سلول های عصبی و تحمل یک عمر درد و ناراحتی منجر شود. به خاطر
داشته باشید که زونا یک بیماری پوستی نسیت. بلکه نوعی عفونت ویروسی سلول های عصبی
است.
پزشکان معمولا زونا را در مراحل اولیه آن با آسیکلوویر و یا با
داروهای استروییدی درمان می کنند.آسیکلوویر روند تکثیر ویروس واریسلا زوستر
را کند و دورۀ عفونت را کوتاه می کند. ظاهراً آنچه آسیکلوویر بر آن بی تأثیر
است دردی است که پس از التیام ضایعات جلدی هم چنان باقی می ماند.
برخی از پزشکان
بر این باورند که داروهای استروییدی نظیر پردنیزون مانع از بروز این درد می شوند
ولی همه پزشکان در این مورد اتفاق نظر ندارند. دکتر «راب از تزریق دارو در محل
مربوطه کمک می گیرد. او در این باره می گوید : « اگراعصاب سمپاتیک ناحیۀ درد بلوک
شوند در مورد 75 تا80 درصد بیماران درد یکباره و به طور
کامل برطرف می گردد». راه هایی برای غلبه بر دردهای مزمن متعاقب زونا وجود
دارند. یکی از این راه ها کار گذاشتن یک وسیله الکتریکی کوچک در نخاع است که می
تواند در صورت تحریک شدن توسط یک ناقل خارجی با وارد کردن شوک به نقطه مناسب درد
را مهار کند.
خلاصه توصیه های ساده و سودمند
آب فراوان بنوشید.
- آب فراوان بنوشید. نوشیدن مایعات و آب فراوان در طول روز به همراه
استراحت کامل، بیماری را بهبود می بخشد.
- از کمپرس آب سرد، لوسیون کالامین، جوش شیرین برای فرونشاندن تاول
ها استفاده کنید.
- برای تکسین درد از استامینوفن استفاده کنید. پزشکان مصرف
استامینوفن را به عنوان جایگزین آسپرین می دانند.
- شست و شو با آب، بهترین راه تسکین و درمان زوناست. هر چه آب خنک تر
باشد احساس بهتری خواهید داشت.
- زخم ها را در معرض هوا قرار دهید و روی آن را باندپیچی نکنید و
لباس تنگ نپوشید.
- از گیاه بادرنجبویه کمک بگیرید.
- چنانچه زونا گرفتید گلابی و آب گلابی بخورید.
- جهت کاهش درد بر روی موضع حوله مرطوب بگذارید.
- باید افرادی که استعداد به بیماری زونا دارند. از بیماران مبتلا
دوری کنند زیرا احتمال سرایت در آنها بالاست.
- میوه های تازه، عصاره تازه طبیعی سبزیجات و به ویژه آب هویج زیاد
بخورید. زیرا بدن به مقادیر فراوان بتا کاروتن بیوفلاوونوئیدها و ویتامین Eنیاز
دارد تا با ویروس مبارزه کند.
- برای استفاده از محلول های پوستی حتی با پزشکتان مشورت کنید و از
استفاده خودسرانه داروها و پمادها پرهیز کنید.
- فلفل قرمز استفاده کنید.
- گیاه خرفه را امتحان کنید.
- استرس تان را کنترل کنید. دوری از تنش روانی
شدت ناراحتی زونا را کم می کند.
منبع : نایس کلوب
در وان آبی بخوابید كه به آن نشاسته ذرت یا پودر جو دوسر اضافه شده باشد.
فضایی متفاوت در ارایه مطالب فرهنگی علمی گردشگری اجتماعی توسط تیم پزشکی درمانی کلینیک درد ماهان