درد مچ پا و علل شایع آن

آسیب به هر کدام از استخوانها، رباطها (لیگامانها) یا تاندونها در ناحیه مچ پا می تواند باعث درد مچ پا شود. درد مچ پا می تواند به علت التهاب یکی از مفاصل مچ پا باشد، اما به طور معمول درد مچ پا ناشی از مشکل در رباط های مچ پا است.

علل شایع درد مچ پا عبارتند از :

Ø       ضربه به مچ پا، یا پیچ خوردگی مچ پا

Ø       التهاب ناشی از نقرس

Ø       آرتروز یا استئوآرتریت

Ø       آرتریت روماتوئید یا روماتیسم

Ø       نقرس کاذب

Ø       التهاب ناشی از بیماری پسوریازیس

Ø       سندرم رایتر

Ø       عفونت مفاصل مچ پا

منبع : تبیان و رهاب

سندروم سینوس تارس , علل درد مچ پا و درمان آن

سندرم سینوس تارس یکی از علل درد مچ پا است. سینوس تارس یک کانال کوچک استخوانی است که بین استخوانهای قاپ ( تالوس) و پاشنه ( کالکانه) قرار گرفته است.

 بر اثر فشار های زیادی که به مچ پا وارد میشود، بر اثر چرخش شدید پا به خارج و یا بر اثر مشکلات بیومکانیک در پا (مانند صافی کف پا) این بیماری ایجاد میشود. اکثر بیمارانی که این عارضه را دارند سابقه پیچ خوردگی مچ پا را در قبل میدهند.

درمان سندروم سینوس تارس

Ø       برای مدتی از انجام فعالیت هایی که موجب افزایش درد میشوند اجتناب کنید.

Ø       سرد کردن ناحیه درد موجب کاهش آن میشود.

Ø       پزشک ممکن است داروهای ضد التهاب  مانند ناپروکسن برای کاهش درد استفاده کند.

Ø       ممکن است انجام اولتراسوند به توسط فیزیوتراپ بتواند به کاهش درد کمک کند.

Ø       تصحیح اختلالات بیومکانیکی پا و افزایش دامنه حرکات و انعطاف پذیری در مفصل بین پاشنه و استخوان قاپ ممکن است به درمان بیماری کمک کند.

Ø       انجام نرمش های تقویت کننده عضلات اطراف مچ پا میتواند به بهبودی از این بیماری کمک کند.

Ø       انجام نرمش های کششی عضلات ساق

Ø       استفاده از کفش  ها و کفی های مناسب برای تصحیح چرخش زیاد پا به خارج

Ø       پزشک معالج ممکن است از تزریق کورتیکوستروئید در محل سینوس تارس برای درمان آن استفاده کند.

Ø       در صورت عدم بهبودی بیمار با روش های ذکر شده، عمل جراحی بصورت خروج محتویات بافت نرم سینوس تارس در اکثر موارد موجب از بین رفتن درد بیمار میشود.

 

 منبع : دکتر حیدریان و دکتر شجاعی

مشکل درد مچ پا

بازيکن تنيس بسرعت عرض زمين را مي دود ، توپ را زده و ناگهان ترمز مي کند . سپس بسرعت به سمت ديگر زمين مي دود که دو باره توپ را بزند ، تعجب دارد که گاهي مچ پا دچارصدمه مي شود ؟ تقريبا در هر ضربه تنيس بعد از دويدن ، ايستادن ناگهاني هست که نيروي چرخشي را به مچ پاها منتقل مي کند ودو باره اين عمل تکرار مي شود . يکي از بيشترين صدمات بدني در تنيس مربوط به مچ پا است .
يک چرخش در جهت غلط باعث درد مچ پا مي شود وچنانچه پا ، زانو ومچ در يک راستا نباشند وقتي پا روي زمينقرار گرفته در طي زمان قطعا سائيدگي ناجور تاندن پيش مي آيد،خوشبختانه مچ پا يک مفصل محکمي است هم کار فرود آمدن به زمين را ممکن مي کند و هم عامل ثبات است . 

در مچ پا دو استخوان ساق پا بهم وصل مي شوند . اين دو استخوان با ligament ها و تاندن بهم وصل اند. 

احساس درد 
سه بافت اتصال ligament درمچ پا محل آسيب هستند . وقتي بدنبال توپ مي دويد هر گام غلط مي تواند مفصل مچ را زيادي در يک جهت فشار دهد و کشش زيادي بافتهاي اتصال دهنده رايج ترين مشکل تنيس است . سه گروه صدمه وجود دارد وآنهم بستگي به ميزان صدمه دارد

1- دردناک

 2- بسيار دردناک

3- فوق العاده دردناک

اغلب آسيبها متوجه کنار يا بيرون مچ هستند ولي گاهي درون مچ آسيب مي بيند که درمانش مشکلتر است . چنانچه مچ پايتان باد کرده است بايد عکس اشعه x بگيريدتا پزشک مطمئن شود شکستگي وجود ندارد . حتي يک کشيدگي مچ چنانچه درمان نشود مچ پا رابراي هميشه بي ثبات خواهد کرد .

 معمول ترين مداوا استراحت ،يخ ، کمپرس و زانودر جاي بلند است . خيلي ها توجه نمي کنند که چقدر زمان براي مداوا لازم است . 

صدمه درجه 1 دو الي سه هفته صدمه درجه 2 يک الي دو ماه صدمه درجه 3 سه الي شش ماه 
بازيکني که زودتر از موعد به زمين تنيس باز گردد، دچار تورم تاندن دردناک مي شود ورم مي تواند ناشي از پاره گيهاي ريز تاندن باشد .
آسيب ديگر معمول در تنيس تاندن آشيل است که از پشت ساق پا تا مچ ادامه دارد، از آنجا که پاشنه آشيل بي انعطاف است در طي زمان وضع آن بدتر مي شود ، آثارآن درد بعد از بازي و ورم پشت مچ پا است . در صورت پاره گي تنها راه چاره جراحي است . بندرت لايه هايي از استخوان مچ پا کنده مي شود ، آثار آن دردملايم در منطقه است ومعمولا با جراحي اين ذرات بر داشته مي شوند .

پیچ خوردگی مچ پا( Ankle Sprain )

آسیبهای مچ پا , شایعترین آسیبهای ورزشی محسوب می گردند.۸5% از صدمات مچ پا را پیچ خوردگیهای مچ پا تشکیل می دهد . و 80% این پیچ خوردگی ها را نوعی پیچ خوردگی که در آن کف پا به سمت داخل بوده(Inversion) و کناره خارجی پا مماس بر زمین می باشد تشکیل می دهد که آسیب وارده به سمت خارج مچ پا وارد می شود .

پیچ خوردگی مچ پا, شایعترین آسیب و صدمه ورزشی محسوب می گردد که احتمال بروز آن در دوره ورزشی یک فرد بین 45-25% می باشد .پیچ خوردگی مچ پا بویژه در ورزشهای فوتبال ، والیبال ، بسکتبال شایع است .

 

 

آناتومی مچ پا:

 

لیگامان دلتوئید(شکل زیر):

 

 

 درساختار مچ پا سه استخوان درشت نی ( تیبیا ) و نازک نی ( فیبولا ) و تالوس ( قاپی ) شرکت دارند که توسط رباطهایی مثل رباط دلتوئید ، رباط تالوفیبولار قدامی و خلفی و ... حمایت می شوند(تصویرهای بالا) . علت بیشتر بودن آسیب در سمت خارجی مچ پا نسبت به سمت داخلی آن, بالاتر بودن سطح مفصلی و بیشتر بودن سطح مفصلی در سمت داخل نسبت به خارج است و نیز اینکه رباطهای سمت داخل مچ پا ( رباط دلتوئید ) قطورتر و محکم تر از رباطهای سمت خارج مج پا می باشند . در سمت خارج سه رباط نسبتاً کم استحکام تالوفیبولار قدامی و خلفی و رباط پاشنه ای به نازک نی را داریم(رباط های خارجی در شکل زیر).

 

 

 

  انواع پیچ خوردگی:

 

1- پیچ خوردگی های خارجی : در حرکت چرخشی پا به سمت خارج به طوری که کف پا به سمت داخل قرار گیرد رخ می دهد و در آن قسمت خارجی مچ پا صدمه می بیند .

2- پیچ خوردگی های داخلی : در حرکت چرخشی پا به سمت داخل به طوری که کف پا به سمت خارج قرارگیرد رخ می دهد و در آن قسمت داخل مچ پا صدمه می بیند .

3- پیچ خوردگی های بالای مچ پا : که منظور پارگی رباط بین درشت نی و نازک نی در انتهای تحتانی آنها است که اغلب با درد جلوی مچ پا تظاهر پیدا می کند.

درجه بندی آسیب پیچ خوردگی مچ پا بر اساس معاینه بالینی 
درجه 1 : مچ دردناک اما عدم ناپایداری مفصل که با کشیدگی خفیف رباط قاپی_نازک نی قدامی همراه است .
درجه 2 : مچ دردناک و در بررسی مفصل ناپایداری در معاینه مفصل دیده می شود که همراهی با پارگی کامل رباط قاپی_نازک نی قدامی و پارگی ناکامل رباط پاشنه ای _ نازک نی دارد .
درجه 3: مچ دردناک همراه با ناپایداری مفصل مچ در معاینه . این حالت با پارگی کامل هر دو رباط قاپی_نازک نی قدامی و پاشنه ای _ نازک نی می باشد .

بیومکانیک ورزشی مکانیسمهای پیچ خوردگی مچ پا در حرکات ورزشی شامل پریدن ها ، چرخیدن روی یک پاشنه و تماس نزدیک بین ورزشکاران که در آنها پاها روی هم گذاشته می شود می باشد.

معاینه فیزیکیحداکثر حساسیت در لمس در پیچ خوردگی های خارجی در محل رباط نازک نی _ قاپی قدامی یا رباط پاشنه ای _ نازک نی دیده می شود .
هیچ درد استخوانی یا   در لمس وجود ندارد . چنانچه باشد مطرح کننده شکستگی استخوان است و باید بررسی شود .
درد محدود به قسمت داخل پیچ خوردگی و کشیدگی سمت داخل را مطرح می کند .
تست کشیدن پا به جلو می تواند در بررسی پارگی رباط قاپی _ نازک قدامی (ATFL) کمک کند . با یک دست ساق را نگه داشته و با دست دیگری پاشنه را به جلو می کشیم چنانچه پا به اندازه 10 میلی متر جلو آمد و یا اختلاف دو سمت بیشتر از 3 میلی متر بود پارگی ATFL مطرح است . حتماً باید هر دو پا را معاینه کرد چون میزان حرکت و شلی مفاصل در افراد مختلف متفاوت است .

تشخیص های افتراقیناپایداری زانو
شکستگی تالوس
تومورهای مچ پا
آسیبهای استخوان پاشنه
استئوکندریت

بررسی های رادیولوژیک و تصویربرداریعکس ساده رادیولوژی در صورتیکه فرد بین 65-2 سال باشد .
CT در رد استئوکندریت
MRI در بررسی آسیبهای بافت نرم ، شکستگی ها و استئوکندریت

برخورد با فرد آسیب دیده
فاز حاد 
1 ) برنامه بازتوانی :‌با استراحت ، کمپرس آب سرد و بالا نگه داشتن عضو صورت می گیرد .
2 ) درمان دارویی :‌هدف کاهش درد و التهاب است که عمدتاً با استفاده از داروهای ضد التهاب غیر استروئیدی صورت می گیرد .
3 ) مداخله جراحی : برای پیچ خوردگی های سطح بالا و ناپایداری مزمن مچ در نظر گرفته می شود .
سایر مداخلات :  شامل استفاده از آتل در موارد شدید پیچ خوردگی و نیز نگهداری های محیطی مفصلی می باشد . می توان سایر درمانها مثل ماساژ را هم در نظر داشت .

فاز بهبودی 
فیزیوتراپی : برای بدست آوری مجدد قدرت و حس های عمقی و نیز دامنه حرکات نرمال مفصل صورت می گیرد .
سایر درمانها : ماساژ درمانی ، تزریقات داخل مفصلی و ... را شامل می گردد .

بازگشت به تمرین و مسابقه 
باید ابتدا تمرینات با حرکات در خط مستقیم شروع شده و بعد حرکات به جلو و عقب صورت گیرد و بعد حرکات به طرفین را شامل گردد . زمانی می توان به مسابقات بازگشت که در هر جهتی از حرکت علائم درد وناراحتی  ظاهر نگردد .

پیش آگهی 
معمولاً در آسیبهای جزئی بهبودی به سرعت رخ می دهد لگن در پیچ خوردگی های شدید به سمت داخل یا خارج و نیز پیچ خوردگی های سطح بالا بهبودی دیررس است ولی معمولاً بدون عارضه می باشد .

منبع : برزکار

هنگام آسیب دیدگی مچ پا از دویدن سریع و پریدن اجتناب کنید

یک فیزیوتراپیست اظهار کرد: در زمان آسیب دیدگی مچ پا باید از دویدن سریع، پریدن و انجام ورزش‌های بسکتبال و تنیس تا هنگام بهبودگی کامل اجتناب شود. 

ذبیح‌الله برجسته اظهار داشت: مچ پا یک مفصل دو لولایی است که امکان خم شدن به بالا و پایین و چرخش به داخل یا خارج پا را فراهم و توسط شبکه‌ای لیگامانی در دو طرف نگه داشته می‌شود که جهت عملکرد طبیعی، مچ پا باید با اندام تحتانی هم راستا بوده و از عناصر لیگامانی و تاندونهای انعطاف پذیر برخوردار باشد.
وی در خصوص وضعیت‌های پاتولوژیک مچ پا تصریح کرد:

شایع‌ترین وضعیت آسیب دیدگی مچ پا، پیچ خوردگی مچ پا به سمت داخل می باشد که سبب درد و ورم در قسمت خارج پا می شود، درد زیرمچ پا که اغلب نشانگر التهاب فاسیای کف پایی و از بین رفتن قوس طولی کف پا (کف پای صاف) می‌باشد از دیگر وضعیت آسیب دیدگی این قسمت از بدن است.

برجسته اضافه کرد: تاندونیت (التهاب و درد تاندون عضلات) که غالبا تاندون آشیل در پشت پا را متاثر می‌کند، آرتریت و التهاب مفصل که عمدتا به دنبال یک آسیب قبلی نظیر شکستگی، در رفتگی و غیره ایجاد می‌شود از دیگر وضعیت‌ها در این خصوص است.

وی گفت: در مرحله حاد تاندونیت و پیچ خوردگی‌ها و گاهی آرتریت، درمان اولیه جهت کنترل درد و تورم و کاهش شدت ضایعه، استفاده از یخ (کیسه یخ یا حوله سرد) می‌باشد که یخ را در جلو و طرفین مفلصل مچ پا بطور متوسط ۷ تا ۱۵ دقیقه قرار می‌دهیم.

این فیزیوتراپیست اظهار کرد: گرما عمدتا در موارد مزمن و جهت آمادگی موضع درمان برای انجام ورزش‌های تقویت عضلانی و کشش عضلات و بافتهای چسبیده و همچنین افزایش دامنه حرکتی مفصل کاربرد دارد. گرما سبب افزایش گردش خون موضعی و تسهیل کشش بافتی و حرکت می‌شود.
وی عنوان کرد: بانداژ کش اطراف مچ پا با استفاده از اسپلینت مخصوص این ناحیه جهت محدود کردن حرکات مچ پا و فراهم کردن ثبات مفصل و جلوگیری از افزایش آسیب مفصلی در مراحل حاد و تحت حاد، کاربرد دارد.
برجسته با اشاره به تمرینات کشش تاندون آشیل گفت: این تمرینات حدود ۴ هفته پس از فرونشستن تورم و التهاب مفصل یا تاندون به تدریج آغاز می‌شود که قبل از انجام تمرین مچ پا به مدت ۱۵ دقیقه در آب گرم یا به کمک سشوار گرم و سپس تمرینات ورزشی انجام گیرد.

برجسته با اشاره به تمرین کشش تاندون توسط دست بیمار گفت: در حالت نشسته، پاها باید در حالت مستقیم باشد، قسمت انگشتان پا را توسط یک یا دو دست گرفته و به مدت ۵ ثانیه به سمت خود بکشید تا احساس کشش و درد خفیف در قسمت پشت ساق نمایید. این تمرین در ۵ تا ۷ روز اول پس از فاز بهبودی و هر بار ۲۰ مرتبه انجام شود.

وی ابراز عقیده کرد: در تمرین کشش به کمک دیوار، مقابل دیوار ایستاده، دست‌ها کشیده و کف دست‌ها روی سطح دیوار قرار گیرد، پای مبتلا عقب و کف پا کاملا روی زمین باشد، پای سالم در جلو با زانوی خم بوده سپس به آرامی روی پای جلویی خم شوید. به طوری که کل وزن بدن روی پای جلو بیفتد و کف پای عقبی کاملا در تماس با زمین باشد؛ در این حالت باید احساس کشیدگی در عضلات پشت ساق پای عقبی احساس و این حرکت۱۰ الی ۱۵ مرتبه تکرار شود.

وی درباره تمرین سرپنجه ایستادن گفت: با نوک پنجه‌های پا روی پله یا بلوکی به ارتفاع ۱۰ سانتیمتر بایستید. با بلند شدن روی پا پنجه عضلات پشت ساق سفت می‌شود و سپس این عضله را شل نمایید تا پاشنه با زیر سطح بلوک یا پله قرار گیرد و عضلات پشت ساق تحت کشش قرار گیرند. این ورزش را نیز حدود ۱۵ مرتبه تکرار نمایید.
این فیزیوتراپیست در ادامه با اشاره به ورزش‌های ایزومتریک جهت تقویت عضلات مچ پا تصریح کرد: این ورزش‌ها پس از بی حرکتی و فاز بهبودی اولیه جهت تقویت مچ پا و پایداری آن استفاده می‌شود که عمدتا از باندکشی یا طناب الاستیک برای انجام آن مورد استفاده قرار می‌گیرد.
وی افزود: برای حرکت ورزشی تقویت تاندون آشیل یا نوارکشی، در حالت نشسته و پاها مستقیم، نوارکشی در ناحیه کف پا قسمت پنجه پا قرار می گیرد و در حالی که کف پا در حالت ۹۰ درجه (طبیعی) قرار دارد، بوسیله دست، دو سر دیگر نوارکشی را به سمت بالا می کشیم و به مدت ۵ ثانیه این حالت را حفظ می‌کنید. این ورزش در روز ۲۰ بار تکرار می‌شود.
وی حرکت بعدی را تقویت عضلات قسمت خارجی ساق و مچ پا توسط نوار کشی ذکر و تاکید کرد: نوارکشی را که دو سرش را به هم گره زده‌ایم به صورت دایره‌ای دور قسمت خارجی پنجه‌های هر دو پا قرار داده و ساق پاها از هم دور می‌شوند؛ در حالی که پنجه پاها را بر مدت ۵ ثانیه بدون حرکت و در حالت ثابت نگه داشته‌ایم، این ورزش ۲۰ بار تکرار می‌شود.

برجسته، تمرین آخر را تقویت عضلات قسمت داخلی مچ پا دانست و یادآور شد: نوار لاستیکی دور قسمت داخلی پنجه نزدیک شست پا قرار می‌گیرد و ساق پا به سمت پای مقابل کشیده و مچ پا را در حالت ثابت در مقاومت با کشش نگه می‌داریم.

این فیزیوتراپیست در پایان در خصوص محدودیت‌های فعالیتی متذکر شد: فعالیت‌هایی که فشار زیادی را به تاندون‌های مچ پا اعمال می‌کند نظیر دویدن سریع، پریدن، پرش روی تور، بالا و پایین رفتن از پله‌ها با نوک پنجه‌ها، پدال گرفتن مکرر با وسایل نقلیه سنگین، ورزش‌های دارای دویدن سریع و توقف (مانند بسکتبال و تنیس) باید تا زمان بهبودی کامل از انجام آنها پرهیز شود.

منبع:لیزر درمانی

لیزر درمانی مچ ژا در موارد ایجاد این مشکل از درمانهای جدید موثر و بی عارضه می باشد که در کلینیک درد قابل انجام است