کاوپُشتی (Lordosis)
کاوپُشتی (Lordosis) اصطلاحی پزشکی است که انحنا به تو در بخشی از ستون مهرههای بدن را توصیف میکند.
به عبارت دیگر کاوپشتی افزایش نابهنجار گودی کمر در ستون مهرهها است
کژپشتی
اگر در یک فرد سالم ستون مهرهها را از روبرو یا پشت نگاه کنید به صورت یک خط راست دیده میشود. بیماری کَژپُشتی یا اسکولیوز (به انگلیسی: scoliosis) انحراف جانبی ستون مهرهها (به راست یا چپ) می تواند به علت ناهنجاری مادرزادی (مثلا نوروفیبروماتوز) یا اسکولیوز اکتسابی(مثلا بیماری راشیتیسم) ایجاد شود.
اختلال در عملکرد عضلات که میوپاتی خوانده میشود به نوع خاصی از اسکولیوز منجر میشود که به آن اسکولیوز میوپاتیک می گویند.دیستروفیهای عضلانی جزو این گروه قرار می گیرند.
ممکن است اسکولیوز به علت اختلال عملکرد عصب ایجاد شود که بنام اسکولیوز نوروپاتیک شناخته می شود
مسئله مهمی که باید در انحراف جانبی ستون فقرات توجه داشته باشیم این است که جهت حرکت زواید خاری (به انگلیسی: spinous processes) به سمت تقعر میباشد درحالیکه دندهها و جسم مهرهها برخلاف زواید خاری چرخشی به طرف تحدب دارند.این پدیده(چرخش دندهها به سمت تحدب)باعث ایجاد برجستگی در سمت تحدب می گردد و اصطلاح انگلیسی آن Posterior Hump می باشد.
به هرگونه انحراف ستون فقرات کژپشتی میگویند که به دو صورت C Type و S Type وجود دارد. در نوع C یک قوس و در نوع S دو قوس غیرنرمال ایجاد میشود.میزان قوس در افراد مبتلا به این بیماری متفاوت میباشد که خود این مسئله نوعی از درجه بندی را ایجاد میکند. در کژپشتی به دلیل عدم قرینگی و غیرطبیعی بودن ستون فقرات,نیروها ی وارده به آن حتی درصورت طبیعی بودن باعث فشار به عضلات, رباطها, دیسکهای بین مهرهای و مفاصل بین مهرهای پشتی میگردد و درنتیجه منجربه تشدید درد در ستون فقرات به خصوص ناحیه کمر میشود.
البته کژپشتی به دو صورت غیرساختمانی (Mobile) و ساختمانی (Fixed) وجود دارد که طبقه بندی دیگری در ارتباط با این بیماری است که جهت نوع درمان مهم است.در نوع غیرساختمانی که برگشت پذیر نیز خوانده میشود درصورت خم کردن تنه به جلو و یا دراز کشیدن اصلاح میشود. وضعیتهای نادرست, کمردردها ی شدید به خصوص فتق دیسک, برخی از تومورها و اختلاف طول اندامها میتوانند این حالت را ایجاد کنند. در نوع ساختمانی برخلاف نوع غیرساختمانی در حالت خم شدن به جلو انحراف و قوس ازبین نمیرود. اسکولیوز ساختمانی به دلیل نقص عضو, برخی از بیماریهای عضلانی, بعضی از ناهنجاریها ی مادرزادی ,بیماریهای عصبی (فلج مغزی ,پولیومیلبت ,سیرنگومیلی و...) و گهگاه به دلایل ناشناخته در کودکان, نوجوانان و جوانان به وجود میآید.
کژپشتی با توجه به نوع آن, میزان انحراف, سن بیمار و... نیاز به وسایل کمکی, فیزیوتراپی و یا عمل جراحی دارد.
این بیماری که بیشتر در دختران نوجوان پدید میآید علل مختلفی دارد که شایعترین آن کژپشتی ناشناخته میباشد.
درمان
درمان این بیماری به دو روش میباشد: درمان جراحی و درمان غیر جراحیکه درمان غیر جراحی شامل فیزیوتراپی و بریس میباشد.
بیمارانی که نیاز به عمل جراحی دارند شامل:
-اگر در سن رشد میزان انحراف بیشتر از 40 درجه باشد
-اگر انحراف جانبی در سنین رشدی به صورت پیشرونده ادامه یابد
-اگر بیشتر از 50 درجه پس از پایان رشد باشد
گوژپشتی
گوژپُشتی (با نام علمی کیفوز یا کایفوزیس، Kyphosis) گونهای نقص است که در آن ستون فقرات به علل مختلف مادرزادی یا اکتسابی دچار افزایش قوس غیر طبیعی در ناحیه سینهای (توراسیک) میشود. البته گوژپشتی در ناحیه گردنی یا کمری هم ممکن است به وجود آید اما معمول میزان آن به اندازهای نیست که سبب از بین رفتن کامل لوردوز گردنی و کمری شود لذا این واژه بیشتر برای ناحیه سینهای کاربرد دارد.
در برخی از افراد ممکن است میزان آن به اندازهای کم باشد که با ورزش رفع شود اما در مواردی که مقدار آن در رادیوگرافی ستون فقرات کمتر از ۴۰ درجه باشد با کمک ارتز (معمولا ارتز یا بریس میلواکی) در قبل از سن بلوغ قابل رفع است در حالتی که میزان قوس بیشتر از ۴۰ درجه باشد یا در زمان مراجعه بیمار بالغ باشد معمولاً تنها راه درمان قطعی عمل جراحی است.
گودی کمر(کاوپُشتی)
يكي از شايعترين اختلالات در انحناهاي ستون فقرات ، گودي بيش از حد كمر است
بسياري از ما علت كمردردهاي خود را گودي بيش از حد كمر ميدانيم.اين گودي بيش از حد چيست ؟ چرا بوجود مي آيد ؟ اصولا آيا كمر انحنائي دارد ؟ و..
يكي از شايعترين اختلالات در انحناهاي ستون فقرات ، گودي بيش از حد كمر است
بسياري از ما علت كمردردهاي خود را گودي بيش از حد كمر ميدانيم.اين گودي بيش از حد چيست ؟ چرا بوجود مي آيد ؟ اصولا آيا كمر انحنائي دارد ؟ و..
در صورتيكه ستون فقرات را از نيمرخ نگاه كنيد ، متوجه وجود يكسري فرو رفتگيها و برجستگيهائي در قسمتهاي مختلف آن خواهيد شد . در حالت طبيعي فقرات گردن داراي يك انحنا ( تقعر )بسمت داخل ، فقرات پشتي انحنا بسمت خارج ( تحدب ) و ناحيه ي كمر انحناي رو به جلو ( تقعر ) ميباشند. بدليل شباهت اين انحناي كمر به نماي ظاهري لوردهاي انگليسي در زمان ايستادن ، اصطلاح لوردوز براي اين حالت مورد استفاده قرار گرفته است ! وجود اين انحناها براي ما نقشي بسيار مهم داشته و بسياري از توانائي هاي ما در اثر همين برجستگيها و فرورفتگيها پديد مي آيد، و اصولا توانائي ايستادن ما تا حد بسيار زيادي مديون همين انحناهاست ! ميزان انحناي ستون فقرات در يك ناحيه ، بر ساير قسمتها نيز اثر گذاشته و ميتواند آنها را تغيير دهد.
وقتي ميزان انحناي كمر به حدي بيشتر از ميزان طبيعي آن ميرسد براي ناميدن آن اصطلاحا از كلمه ي هيپرلوردوزيس يا گودي بيش از حد كمر استفاده مي كنيم.
چرا گودي بيش از حد در كمر بوجود مي آيد ؟
در حقيقت ستون فقرات توسط تعداد زيادي عضله محافظت مي شود كه سلامت و تعادل آنها در سلامت و نرمال بودن حالت ستون فقرات نقش بسيار مهمي ايفا مي كند.
عدم تعادل در عضلات نامبرده ( يعني قوي بودن برخي و ضعف يا گرفتگي بعضي ديگر از آنها ، موجب پديد آمدن ناهنجاري هائي در شكل كلي ستون فقرات خواهد شد.
در اين ميان نقش عضلات شكمي ، بازكننده هاي مفصل پا به لگن ( همسترينگ ها و نيز عضله ي بزرگ پشت باسن ) در ايجاد هيپرلوردوزيس ، پر رنگ تر از ساير عضلات اين ناحيه است
برخي از علل گودي بيش از حد كمر :
از جمله علت هاي اصلي گودي بيش از حد كمر مي توان به موارد زير اشاره كرد :
* آكندروپلازي : اين بيماري در حقيقت ارثي بوده و با اختلالدر رشد و تكامل استخوان ها و نسوج غضروفي همراه است.
* التهاب ديسك كمر يا در اصطلاح علمي ديسكايتيس
* كيفوزيس يا قوز بيش از حد ناحيه ي پشت : در اين حالت ستون فقرات كمر بطور جبراني دچار انحناي بيش از حد مي گردد.
* چاقي : خصوصا بزرگي بيش از حد شكم و ضعف عضلات اين ناحيه باعث كشيدگي بيش از حد ستون فقرات بسمت جلو و افزايش گودي كمر خواهد شد.
* پوكي استخوان : با تسهيل تغيير ارتفاع و شكل نرمال مهره ها باعث تغيير انحناهاي طبيعي ستون فقرات مي شود.
* در رفتگي تدريجي مهر ه ها يا در اصطلاح علمي اسپونديلوليستزيس : اين حالت اغلب در ناحيه ي كمر ديده مي شود و با لغزش يا جابجائي مهره ها همرا است. اين بيماران معمولا از كمر درد ، احساس جدا شدگي و لقي كمر ، گودي بيش از حد كمر و برجستگي باسن شكايت دارند.
* ضعف عضلات شكمي در اثر علل مختل
آيا درست نشسته ايد ؟!؟
اغلب ما بدون اينكه خودمان آگاه باشيم ، در بسياري اوقات روز با بد نشستن و استفاده ناصحيح از ستون فقراتمان به تخريب و پيري زودرس و آن دامن ميزنيم . بسياري از دردهاي گردن ، كتف ، شانه ، كمر و... در اثر نا آگاهي از طرز استفاده صحيح از بدن بوجود مي آيند .
براي درست نشستن ، از يك صندلي مناسب بهره بگيريد .اين صندلي بايد توانائي تغيير ارتفاع را داشته و همچنين پشتي آن نيز بتواند قابل تنظيم باشد تا فشار هاي وارده بر ناحيه پشت را كاهش دهد.زانوهاي شما بايد همسطح مفصل لگنتان باشند.. سعي كنيد صاف بنشينيد و از لميدن يا خم شدن بر روي ميز كار پرهيز نمائيد. در صورت نياز براي حمايت كمرتان از يك بالشتك كوچك و مناسب بهره بگيريد.
حالا كه وضعيت سرو گردن را تنظيم كرديد ، به پاهايتان توجه كنيد ! كف پاها را صاف بر روي زمين بگذاريد و در صورت لزوم از يك زير پائي مناسب استفاده كنيد، و هيچگاه پاها را بصورت ضربدري قرار نداده ، و يا روي نوك پنجه نگه نداريد. اين كار از وارد شدن فشارهاي بيش از حد بر مفاصل شما جلوگيري خواهد كرد.از جمع كردن پا زير تنه خودداري كنيد.
در صورتيكه با مونيتور كامپيوتر كار مي كنيد ، حداقل فاصله ي 25-75 سانتيمتر را ( بين چشم و صفحه )رعايت كنيد .براي اين كار رعايت فاصله اي معادل طول بازو كفايت مي كند.بالاي صفحه مونيتور در سطح چشم شما باشد، اين كار حتي مي تواند با استفاده از چند كتاب صورت گيرد !
چند پيشنهاد ساده براي پيشگيري و كاهش گودي بيش از حد كمر !
* در زمان نشستن ، كف پا را صاف بر روي زمين قرار دهيد، صندلي خود را تنظيم كنيد، و در صورت نياز از يك بالشتك كوچك براي پر كردن فضاي خالي پشت كمرتان استفاده كنيد.
* وقتي ايستاده ايد ، يك پا را مستقيم روي زمين و ديگري را روي يك پله ، چهار پايه و يا هر چيز مشابه ( در سطحي كمي بالاتر از پپاي ديگر قرار دهيد ).اين كار حمايت كمرتان را افزايش خواهد داد .
*بهترين حالت براي خوابيدن ، وضعيت صورت و شكم رو به بالاست ، در حاليكه بالشي زير زانوها قرار گيرد ، اما در صورتي كه تمايل داريد بر روي شكم بخوابيد حتما بالشي زير شكم خود قرار دهيد .
* توجه داشته باشيد كه پوشيدن كفش هاي پاشنه بلند ، موجب افزايش گودي كمرتان خواهند شد.
* از تقويت عضلات شكم ، باسن و كمر غافل نباشيد
فضایی متفاوت در ارایه مطالب فرهنگی علمی گردشگری اجتماعی توسط تیم پزشکی درمانی کلینیک درد ماهان