کلینیک درد ماهان

سوال – درد گردن چقدر شایع است و چه عواملی در ایجاد آن موثر است ؟ 

پاسخ – درد گردن از علل شایع مراجعه به پزشک است . و خیلی ها در زندگی شان تجربه کرده اند . علل مختلفی دارد . گردن عضویی است که ساختمان ویژه ی خودش را دارد . نکته ی اساسی وجود نخاع در گردن است که مسائل ما را از نظر درمان پیچیده میکند . در مورد آناتومی گردن توضیحی میدهم . گردن حرکات مختلف در جهات مختلف دارد . خم و راست شدن و چرخش . یک ساختمان ویژه ای در مهره اول و دوم گردن وجود دارد که با سر ، مفصلی ایجاد میکنند که سر ما براحتی می تواند بچرخد . در حالت طبیعی و فیزیولوژیک در چرخش گردن هیچ گونه دردی ایجاد نمی شود . ساختمان آناتومی گردن طوری ساخته شده است که درحالت طبیعی ما هیچ گونه درد نداریم علی رغم اینکه این بافت های مختلف با هم درگیر هستند و با هم کار می کنند . ولی وقتی برای هر یک از این ها مشکلی ایجاد بشود در بافت ها ، می تواند ایجاد درد بکند . ما در ناحیه ی گردن هفت مهره داریم . مهره ی اول و دوم ویژگی خاصی دارند که در هم مفصل میشوند و برای حرکات مفصلی گردن است . بین هرکدام از این مهره ها دیسک مهره ای قرار گرفته است . که دیسک های بین مهره ای باعث بهبودی حرکات و جذب فشارهایی که به گردن می آیند میشوند . اطراف مهره ها عضلات گردن را داریم که باعث بهبودی حرکات میشوند . نخاع و ریشه ی عصبی که بافت های بسیاری حساسی هستند داخل این ها می باشند که در حقیقت حفاظت نخاع را به عهده دارند . علی رغم اینکه حرکات را انجام میدهند برای نخاع کار حفاظتی دارند . این هم دارای نکته منفی و هم نکته ی مثبت است . نکته ی مثبت اینکه نخاع را در مقابل آسیبها حفظ می کند و نکته ی منفی اینکه اگر این ها آسیب ببینند میتوانند به نخاع هم آسیب بزنند. این نکته ی مهمی است . در ناحیه گردن عروق و شریان های زیادی هم داریم که از آنجا عبور میکنند که آنها هم باعث بعضی از بیمارها میشوند که بعدا توضیح خواهیم داد . حالا در مورد علل آن ، قبلا گفته بودیم که با افزایش سن تغییراتی در کل بدن ایجاد میشود . از جمله در ستون فقرات که این تغییرات طبیعی است . با افزایش سن خواه ناخواه این تغییرات ایجاد میشود . منتها اگر ما مراقبت کافی از بدن مان نکنیم و در اینجا مراقبت از گردن مان نکنیم و با کارهایی که در زندگی انجام می دهیم و وضعیت ها ی مختلفی که داریم و پوزیشن هایی که میگیریم ، میتوانیم پروسه ی آسیب را تشدید و تسریع بکنیم . دیسک بین مهره ای مقدار زیادی آب دارد . به مرور زمان که آب مهره کم میشود ، ارتفاع دیسک هم کم میشود ، مقاومت آن در مقابل ضربه ها و فشارها کم میشود و میتواند آسیب ببیند . در طول سن مهره ها تغییراتی می کنند که اگر این تغییرات بیش از افزایش سن باشد می تواند آسیب ایجاد بکند . گروهی که کار اداری انجام میدهند بدلیل پوزیشن ثابت و مخصوصا وضعیت غلط گردن شان موقع کار ، نوشتن و کار با کامپیوتر ، باعث آسیب رسیدن به مهره ها و باعث درد میشوند . خانم هایی که در خانه هستند و مرتب کارهای خانه را انجام میدهند همین وضعیت را دارند . حالتی که به گردن ضربه وارد بشود که وضعیت بدی بصورت ممتد به خودشان بگیرند مثلا یک کارمند هشت ساعت در یک وضعیت نامطلوب قرار می گیرد و معمولا در مراحل اولیه درد را احساس نمی کند . 

پاسخ – خانم خانه دار معمولا زمان زیادی برای شستن ظرف ، تمیز کردن منزل ، پختن غذا و مرتب سرشان خم است . این خم بودن سر خیلی مضر است . هر کسی که چه در اداره چه در خانه با خم کردن گردن به مدت زیاد کار میکند ، موجب آسیب گردن میشود . فرم طبیعی گردن را از بین می برد . ما یک انحناهای طبیعی در ستون فقرات داریم . انحنای طبیعی گردن از نظر فیزیولوژی برای ما مهم است . وقتی سر ما مرتب به جلو خم است باعث میشود فشار بیش از حد به دیسک ها و مهره ها وارد بشود و به مروز زمان و با تکرار این تغییرات ایجاد میشود . این تغییرات را در همه افراد بالای پنجاه سال می بینیم . اگر فشار مضاعف بیاید و مراعات نشود باعث تسریع آن میشود و زودتر علائم می دهد . کسانی به ما مراجعه می کنند که جوان هستند و دچار علائم شده اند . پس وضعیت ستون فقرات بسیار اهمیت دارد . عضلات بسیار اهمیت دارد چون عضلات هستند که این مهره ها را ثابت روی هم نگه داشته اند . وقتی که این عضلات ضعیف باشند یا در اثر ضربه ها آسیب ببینند می توانند بصورت ثانویه باعث آسیب به این دیسک ها ، مهره ها و نخاع بزند که نخاع خیلی حساس است . 

پاسخ – بصورت طبیعی تابع رشد ، وضعیت عضلانی و بدن هستند . البته بعضی از بیماری ها هستند که این را تشدید می کنند که نادر هستند. بیشتر همان عادت های ما، وضعیت شغلی و عضلانی است که باعث تغییر این انحنا میشود . در خانم ها بیشتر این مسئله را که در کمر داریم بخاطر زایمان و مسائلی که دارند ممکن است اتفاق بیفتد . اگر فرد بخوبی از ستون فقراتش محافظت کند ، ورزش کند و فشارهای غیر معمول نیاورد معمولا دراین زمینه مشکلی نیست . 

پاسخ – بیماری هایی که در گردن بیشتر شایع هستند هرنی گردن و آرتوروز گردن است . ما نباید فقط متوجه این دو تا بیماری باشیم و از بیماریهای دیگر غافل باشیم . یکسری دیگر از بیماری ها هستند که خطرناک هستند و می تواند علائم شان با درد گردن باشد. این بیماریها باید مدنظر پزشکان جوان عمومی باشد چون در مرحله ی اول بیماران به این پزشکان مراجعه میکنند . هر بیماری که با درد گردن می آید حتما دیسک گردن ندارد .یکسری از بیماری ها که حتما باید به فکرش باشیم مخصوصا اگر درد طولانی بشود یعنی بیشتر از دو هفته طول میکشند حتما باید بررسی بشوند . بدون بررسی و تشخیص ، رادیوگرافی و ام آر آی نباید به بیمار دارو بدهیم یا بیمار نباید درمان خودسرانه انجام بدهد . و فکر کند که این یک درد گردن ساده است. مخصوصا اگر گردن درد همراه با کاهش وزن ، تب و افسردگی باشد و دردهایی که بصورت سیستمیک یعنی عمومی خودشان را نشان می دهند یعنی علاوه بر مسائل گردن مشکلات عمومی بدن را هم داشته باشد ، باید این ها را جدی بگیریم . مثلا درد رماتیسمی که بیمار رماتیسمی علائم سیستمیک هم دارد . جایی که اثر میگذارد روی مفصل های کوچک است . در گردن مفصل کوچک زیاد است و مفصل ها آسیب می بییند و ایجاد گردن درد می کنند . پس بیماران روماتیسمی باید به درد گردن توجه کنند و این بسته به سن و بیماری است و متعدد است . مسائل مهم دیگر عفونت ها هستند که در مهره یا اطراف مهره ایجاد میشود . مثلا در بچه ها عفونتها میتواند باعث بشود که درد گردن و خشکی گردن پیدا بکنند . در افراد بالغ عفونت مهره می تواند ایجاد درد گردن بکند . ممکن است عفونت از طریق خون به مهره و دیسک منتقل شده است . این در افرادی ایجاد میشود که زمینه ای دارند . زمینه ی بیماری های دیگری دارند ضعف سیستم ایمنی دارند که می تواند این اتفاق بیفتد . بعضی مواقع تومورها هستند که بیمار با درد گردن مراجعه میکند و ما نباید فکر کنیم که هر دردی دیسک یا آرتروز است . 

پاسخ – در اینجا یک دیسک طبیعی بین مهره و یک دیسک بین مهرها که هرنی یا دیسک گردن پیدا کرده است را می بینید . دیسک معمولا از یک طرف یا راست یا چپ بخاطر استحکامی که دارد هرنیه میشود و فشار روی رشته های عصبی می آید و ایجاد درد می کند . ما در گردن هفت تا مهره داریم و هفت تا دیسک گردن هم داریم که بین مهره ها قرار گرفته است . بجزء مهره ی اول و دوم گردن ، مهره ای دیگر دیسک دارند. وقتی این دیسک ها فشار می آوردند بسته به اینکه روی کدامیک از ریشه های عصبی فشار بیاورند ،منطقه ی درد تفاوت دارد . عموما درد در ناحیه ی کتف و شانه است که به دست منتشر میشود . دردهای گردن اگر هرنی ایشن پیدا بکند به دست هم انتشار دارند . بنابراین بیمار با درد گردن و درد دست مراجعه می کند و اگر فشار روی ریشه زیادتر باشد بیمار احساس بی حسی و سوزن سوزن شدن دست دارد و اگر فشار بیشتر باشد با اختلال حرکتی همراه است . ضعف عضلات پیدا می کند . اینها به فشاری که روی ریشه است برمیگردد . دیسک گردن معمولا در یک مهره یا دو مهره اتفاق می افتد . و بیشتر کسانی که جوان هستند و در سن کار می باشند . حتی ما بیمارهایی را دیده ایم که شب هنگام خواب بعلت وضعیت بدی که سرشان را قرار میدهند صبح با درد دست بلند میشوند و این باعث هرنی ایشن میشود و باعث درد میشود . 

پاسخ – بنظر می آید که ایشان یک بیماری وسیع ستون مهره ها دارند . در بعضی مواقع مهره ها و دیسک های بین مهره ای قوام لازم را ندارند بنابراین بیمار دچار یک وضعیت عمومی دردهای ستون فقرات میشود . مخصوصا اگر بیماری های سیستمیک باشد . فرض کنید در خانم ها پوکی استخوان ها اتفاق می افتد و تمام ستون فقرات دچار بیماری مهره ای میشوند . یک بیماریهایی هستندکه ضعف در مهره ها است و از لحاظ تکاملی مشکل مهر ه دارند و دچار دردهای ستون فقرات هستند . با توجه به اینکه ایشان مشکل قلبی هم دارند و توان شان برای ورزش کم شده است حتما فیزیوتراپی انجام بدهند . ورزش های استاتیک در حد توان انجام بدهند طوری که به ستون فقرات و قلبشان فشار نیاید و فقط عضلاتشان تقویت بشود .اگر کار تشخیص جدیدی نکرده اند ام آی آر را انجام بدهند و ما باید فقط بیماری های حادایشان را درمان کنیم . اگر درد ایشان روی ریشه ی خاص باشد که ما بتوانیم آنها را برداریم و به ایشان کمک کنیم واگر روی نخاع باشد و ممکن است آسیب نخاعی به ایشان برسد به ایشان کمک کنیم . عمل جراحی منافات با مشکل قلبی ایشان ندارد . و می توان آن را انجام داد بشرطی که بتواند به بیمار کمک کرد . اگر یک بررسی بعد از چند سال انجام بدهند پزشک می تواند به ایشان جواب بهتری بدهند . 

پاسخ – فیزیوتراپی کاری است که بعنوان یک قسمت از درمان تلقی میشود منوط بر اینکه پزشک تجویز بکند . مثلا بیمار یک دیسک گردن یا اسپاسم گردن دارد و بیمار را برای فیزیوتراپی معرفی کنیم . بیماری که درد دارد در فیزیوتراپی چون محل درد را دست کاری میکنیم دردش بیشتر میشود ولی به مرور جواب می دهد . زیرا در فیزیوتراپی هم اقداماتی برای کاهش درد انجام میشود و هم اقداماتی برای تقویت عضلات انجام میشود . بعد از مدتی بیمار جواب می گیرد . البته این قسمتی از درمان است و بقیه درمان را هم باید انجام بدهند . باز توصیه می کنم بیمار اختلال نورولوژی نداشته باشد . یعنی اختلالی در نخاع بیمار نباشد . اختلالی در سیستم حرکتی نداشته باشد که مبادا انجام این کارها موجب آزار بیمار و تشدید علائمش بشود . صرفا دردی باشد که اختلال در حرکت ، حس و نخاع نباشد . 

پاسخ – درد دست خودش یک بحث مفصل است . علل مختلفی است . یکی از علل دست درد نشانه از دیسک گردن و آسیب های گردنی است . این دردها که مربوط به گردن است معمولا خود دست در حرکت مشکلی ندارند و درد در گردن است ولی یکسری بیماریهای دیگر هستند که ما باید دقت کنیم . بیماری های خود دست ، بیماریهای مفصل آرنج و مخصوصا بیماری مفصل کتف که یک بیماری است که مفصل خشک میشود و این دردها باعث میشود که بیمار یا حتی پزشک با دیسک گردن اشتباه بکند . ایشان باید اول یک بررسی دقیق بشوند و بعد بهترین کار ام آرآی است که می توانند انجام بدهند زیرا می فرمایند که سه ماه است که دستشان درد می کند . 

پاسخ – اصطلاحی داریم بنام خشکی گردن . بسیاری از بیماریهای گردن مثل دیسک گردن بصورت ثانویه عضلات اسپاسم میشوند و سفت میشوند تا درد بیمار را کمتر بکند . با توجه به شغل و کار ایشان ، بیشتر ممکن است درد بخاطر تغییرات دیسک باشد . بنظر من ایشان یک مدتی محدودیت حرکت گردن داشته باشند . از گردن بندهای طبی استفاده بکنند . گرم نکه دارند و هنگام شب حتما گردن بند طبی را ببندند . ماساژ اشکال ندارد ولی حرکات نباید شدید باشد . اگر یکی دو هفته این کار را کردند ومشکل حل نشد باید کار تشخیصی انجام بدهند مثل ام آر آی . 

پاسخ – یک تغییراتی که در طول سن ایجاد میشود و این بیشتر رابطه با سن دارد ولی اگر مسائلی پیش بیاید که این تسریع بشود یکسری تغیراتی پیش می آید . این مهره ها غیر طبیعی هستند زیرا لبه ی مهره ها نامنظم شده ، استخوان های اضافی تشکیل شده و ارتفاع دیسک کم شده است . با تغییر سن تخریباتی در مهره ایجاد شده ، ارتفاع دیسک کم میشود ، استخوان اضافی تشکیل میشود و باعث میشود محدودی حرکت پیدا کند بخاطر خشکی که ایجاد شده است . ثانیا استخوان هایی که تشکیل میشود میتواند روی ریشه های عصبی فشار بیاورد و بعضی مواقع نخاع را هم تحریک کمی کند و این استخوان اضافی کم کم کانال نخاع را تنگ می کند ، وقتی کانال نخاعی تنگ شد باعث میشود فشار روی نخاع بیاید و این بارعلامتی ایجاد می کند که به آن مایرو پاتی می گوییم .یعنی تغییراتی که در نخاع ایجاد شده است . این متاسفانه یک علامت بدی است زیرا مایروپاتی درد ندارد . جزء بیماری های گردنی است که بدون درد است . بنابراین بیماری که اختلال حس در دست هایش دارد و از نظر حرکات دچار مشکل میشود ،در پا دچار مشکل میشود . پس وقتی یک علائمی بدون درد ایجاد میشود ما باید خیلی نگران آن باشیم و باید دنبال درمان برویم . گاهی دیسک بصورت کناری خارج میشود و گاهی دیسک بصورت مرکزی می آید و روی نخاع فشار می آورد . این دیسک هایی هستند که بیمار درد زیادی ندارد ولی اختلال حرکتی در دست و پایش ایجاد میشود و باز یک مایروپاتی ایجاد میشود . این ها خیلی اهمیت دارد . بیمار باید درمان جراحی بشود اگر نشود منجر به اختلال حرکتی غیر قابل برگشتی میشود . 

پاسخ – درباره ی پیشگیری یک مسائلی است که در جامعه کم کم ایجاد شده است . در محیط های کار ایجاد شده است . در موقع کار با کامپیوتر باید مسائلی را رعایت کنند . فرم صحیح نشستن پشت کامپیوتر این گونه است که گردن خم نیست و مانیتور درست روبرو طرف است و مجبور نیست سرش را خم بکند . طرز نشستن برای کارمندان ما خیلی اهمیت دارد . الان اتومبیل ها پشت صندلی را طوری تنظیم می کنند که استراحگاهی برای سر باشد . چون گردن باید دائم سر را تحمل بکند . سر سنگین است و حرکت گردن در ضمن اینکه باید مقاومت بکند ، باید سر را هم نگه دارد بنابراین فشار می آورد . پس در رانندگی ها خیلی مهم است . حرکات تندی که میکنند و ترمز ناگهانی که میکنند به توروم های گردن صدمه وارد نشود . باید عادت بکنند که سر و سینه صاف باشد و گردن مستقیم باشد تا طرز طبیعی خودش حفظ بشود و دائم تغییر وضعیت بدهند و یک وضعیت ثابت به خودشان نگیرند . و مهمتر از همه اینکه ورز ش انجام بدهند . برای پیشگیری کلیه بیماری ها ورزش مهم است . بحث درمان بحث زیاد است. درمان طبی اولین درمان است و درمان جراحی آخرین درمان است . از مراجعه به پزشک نترسند . اولی باید تشخیص دارد و بعد درمان کرد . درمان مرحله به مرحله است . مرحله ی اول استراحت است . بعد استفاده از داروهای ضد درد است تا اسپاسم از بین برود و بعد بی حرکتی گردن است که معمولا از گردن بند طبی استفاده میشود . ما به بیماران بین 2 تا 4 هفته گردن بندطبی می دهیم و بعد درمان ها هدایتی مثل فیزیوتراپی و ورزش . بیمارانی که به این مراحل جواب ندهند به جراحی منتهی میشود . استفاده ی طولانی از این گردن بندها صحیح نیست . وقتی بمدت طولانی از این گردن بندها استفاده می کنیم ، عضلات ضعیف میشوند و در طولانی مدت ممکن است مشکل ایجاد بکند . ورزش های استاتیک که باعث تقویت گردن میشود انجام بدهند .

منبع :سلامت باشید