سیاتیک به درد عصب سیاتیک اطلاق می شود که از ناحیه سرین (نشیمنگاه) شروع شده و به ناحیه پشت پا و سمت طرفی ران و ساق منتشر می شود که ممکن است با کمر درد همراه نباشد. درد سیاتیک بعلت فشرده شدن ریشه عصب L4 و L5 و S1 است. فشردگی عصب بعلت جابجایی دیسک، استئوآرتریت و تنگ شدن سوراخ بین مهره ها و یا لغزیدن مهره ها و تنگ شدن کانال نخاع پدید می آید. سیاتیک به ندرت بعلت کیست سینوویال و یا تومور غلاف اعصاب این ناحیه پیش می آید. درد ناحیه طرفی کمر و به دنبال آن درد سیاتیک که در مدت چند ساعت تا چند روز پدید می آید نشانه پارگی و جابجایی دیسک کمر است. اغلب دیسک کمر بدون علت مشخص ظاهر می‌شود ولی در مواردی با پیچ خوردگی کمر، بلند کردن جسم سنگین و یا ضربه مستقیم به کمر پدید می آید. درد سیاتیک دو طرفه اغلب نشانه آرتروز پیشرفته کمر است.

شرح بالینی:

اغلب بیماران از درد ناحیه سرین که به پشت و یا سمت طرفی ران منتشر می شود شکایت دارند. ممکن  است درد به ساق و پا منتشر شود. در مواردی درد شدید مانع از نشستن و ایستادن بیمار شده و در بعضی موارد اختلال حس و کاهش قدرت اکستانسیون (بالا بردن) در مچ و انگشتان پا مشاهده می‌شود.

مواردیکه کمر درد مزمن و محدودیت حرکت کمر در گذشته وجود داشته و درد سیاتیک ظاهر بشود، اغلب علت آن تنگی کانال است. درد مفصل فاست محدود به ناحیه کمر بوده و با تغییر وضعیت تشدید می یابد.

اختلال کنترل ادرار با سیاتیک دو طرفه نشانه فشرده شدن ریشه های کدا اکین بوده و مسئله اورژانس جراحی تلقی می گردد.

پاتوفیزیولوژی سیاتیک:

 درد انتشاری بعلت فشرده شدن ریشه عصب در اثر دیسک و یا تغییرات دیگر ناشی از آرتروز مهره ها و تنگی کانال نخاع و سوراخ بین مهره ها است و بندرت بعلت کیست یا تومور پدید می آید.

عصب سیاتیک ممکن است بعلت تزریق و یا هماتوم و آبسه در ناحیه عضلات سرین آسیب ببیند و ندرتاً بعلت گیر کردن عصب در زیر عضله پیری فورم در این ناحیه مشاهده می شود.

پیش آگهی

سیاتیک اغلب به مرور زمان خوب می شود. نصف بیماران درمدت دو هفته و ۷۰ درصد در مدت یکسال بهبود می یابند و ۳۰ درصد بقیه به درجاتی درد را بمدت طولانیتر دارند. در موارد درد مزمن و عود کننده به لحاظ ادامه ناراحتی و اختلال در کارایی که درمان محافظه کارانه مفید نباشد جراحی در هفته های اول بیماری توصیه میشود.

تشخیص

محدودیت حرکت در بلند کردن پا در حال خوابیده در معاینه مشاهده می شود. بروز درد در پای دیگر نشانه خوبی از دیسک جابجا شده در پایین کمر است.

نشانه های دیسک جابجا شده (فتق دیسک)

ریشهدیسکدردضعف عضلهرفلکسکاهش حس
S1S1-L5پشت ران تا مچ پانزدیک کننده ران، خم کننده زانو، خم کننده مچ و انگشت شصتکاهش رفلکس آشیلسطح جانبی و کف پا
L5L5-L4پشت رانضعف عضله جلوی ساق، فوت دارپ (افتادگی پا)رفلکس زانوسطح جانبی و پایینی انگشت شصت
L4L4-L3جلو و سطح طرفی رانچهار سر رانرفلکس زانوقوزک داخلی
L3L3-L2جلو و سطح داخلی ران و زانونزدیک کننده ران و چهار سررفلکس زانوسطح داخلی ران

تصویربرداری فقرات را بغیر از موارد اورژانس و با عارضه میتوان چند هفته به تاخیر انداخت. در عکس ساده اطلاعات کمی  بدست می آید. معمولا MRI در مدت بعد از دو هفته از شروع بیماری به منظور ارجاع به جراحی انجام میگیرد. در موارد سیاتیک با عارضه تشخیص های افتراقی دیسک از متاستاز فقرات، بیماریهای عفونی و التهابی ریشه عصبی مثل بیماری لایم و بروسلوز و نیز مننژیت کاسینوماتوز مطرح می شود.

درمان

در سیاتیک نیز مثل کمر درد استراحت و درمان در فاصله زمانی چند هفته ممکن است نتیجه بخش باشد. با جراحی بهبود درد زودتر حاصل می شود ولی در طولانی مدت و معمولا بعد از یکسال نتیجه جراحی با درمان بدون جراحی یکسان می باشد. حدود ۳۰ درصد بیماران پس از شش هفته استراحت به جراحی نیاز پیدا می کنند. در موارد سیاتیک شدید دو طرفه با ضعف پا و اختلال کنترل ادرار جراحی در مرحله نخست ضروری است. در موارد با اختلال حس و افتادگی پا امکان بهبودی با استراحت و درمان بدون جراحی هم وجود دارد. مراقبت و درمان بمدت ۶ تا ۸ هفته قبل از جراحی توصیه می گردد. موارد سیاتیک بدون دیسک و اسپاندیلوز مشخص به جراحی خوب جواب نمی دهد. تزریق استروئید اپی دورال در بعضی موارد ممکن است موثر باشد.

دیسک متعدد بین مهره های کمر


منبع : صیفی