درد شانه یک شکایت عمده بیماران با مشکلات شانه‌ای است، اگرچه ممکن است گاهی در ارتباط با بیماری‌ها و اختلالات [شانه] نبوده و از قسمت های دیگر به شانه انتشار یابد.درد شانه ممکن است درارتباط با مفاصل کمربند شانه ای یا عناصر اطراف مفصل(Periarticular)مربوطه ایجاد گردد.

مطالعات  لنندر(Lennander) حاکی از این واقعیت است که تمام عناصر مفصلی و اطراف آن مانند کپسول مفصلی،سینوویوم،عضله،تاندون،فاسیا،لیگامان(رباط) و پریوست نسبت به درد حساس هستند،ولی غضروف و خود استخوان نسبت به تحریکات دردناک جواب نمی دهند

کمربند شانه ای

کمربند شانه ای از استخوان های زیر تشکیل می شود:
-استخوان کتف(اسکاپولا) 
-اسخوان ترقوه یا چنبر(کلاویکولا) 
-استخوان جناغ(استرنوم)

تصویر ذیل:


اسخوان های کمربند شانه ای به گونه ای اتصال می یابند که باعث ایجاد چهار مفصل می گردند که عبارتنداز:
-مفصل شانه(گلنوهومرال) 
-مفصل اخرمی چنبری(آکرومیوکلاویکولار) 
-مفصل جناغی چنبری(استرنوکلاویکولار) 
-مفصل کتفی سینه ای(اسکاپولوتوراسیک)که بیشتر یک اتصال است تا یک مفصل حقیقی.این قسمت نقش مهمی در حرکت دور کردن شانه در هماهنگی با مفصل شانه دارد. 

مفصل شانه

مفصل شانه یا مفصل گلنوهومرال جزیی از کمربند شانه‌ای است.بیشرین میزان حرکت در کمربند شانه ای مربوط به مفصل شانه بوده و سه مفصل دیگر از تحرک کمتری برخوردارند.
این مفصل به شکل گوی و کاسه ای بوده و نوعی از مفاصل سینوویال است که در آن سر گرد هومروس(استخوان بازو)در داخل حفره کم عمق گلنوئید اسکاپولا(استخوان کتف)قرار می گیردبرخلاف مفصل ران که مفصل پایداری بوده و توسط حفره عمیق استابولار (Asetabular) حمایت می شود،مفصل شانه یک مفصل متحرک با حفره کم عمق گلنوئید(Glenoid) است.تحرک زیاد مفصل شانه یک عامل مهم بی ثباتی آن محسوب می شود و بنابراین مستعد آسیب بسیاری است(به ویژه دررفتگی).

اگرچه مفصل شانه یک مفصل ناپایدار است،ولی عوامل زیر در ثبات مفصل نقش دارند:
-عضلات روتاتور کاف 
-رباط گلنوهومرال 
-عضله دوسر بازویی(سر دراز عضله) 
-بخش پشتی کپسول مفصل شانه 
-لبروم گلنوئید که باعث افزایش عمق حفره گلنوئید می گردد 

علل درد شانه

عوامل مختلفی باعث درد شانه می گردند که به طورکلی عبارتنداز:
-التهاب تاندون و بورس 
-آسیبهای عضلانی 
-بی ثباتی مفصل شانه و موارد دررفتگی 
-پیچ خوردگی و موارد دررفتگی مفصل آکرومیوکلاویکولار

-نشانگان (سندرم) گیرافتادگی شانه-بعضی از بیماریها 
-شکستگی استخوان های شانه(کمربند شانه ای) 
-دردهای انتشاری یا ارجاعی 

-علل دیگر 
التهاب تاندونها

به التهاب تاندون(وتر)عضلات،تاندونیتمی گویند که شایعترین عامل درد شانه است.تاندونیت عبارت است از یک ضایعه خفیف در تاندون به صورت پارگی های میکروسکوپی که با یک مرحله التهابی(درجه پایین)دنبال می گردد عضلاتی که در شانه به میزان بیشتری دچار تاندونیت می گردند عبارتنداز:
-عضله فوق خاری(سوپرااسپیناتوس) 
-عضله دوسر بازویی(بی سپس) 
-عضله تحت کتفی(ساب اسکاپولاریس) 
-عضله گرد کوچک(ترس مینور) 
-عضله تحت خاری(اینفرااسپیناتوس) 

عضلات فوق(به جزء عضله دوسر بازویی)به نام عضلات کلاهک چرخاننده(روتاتور کاف)خوانده می شوند.

عضلات روتاتور کاف در شکل زیر(در دو نما):


در بیمارانی که دچار التهاب های تکراری در تاندون هستند رسوب نمک های کلسیم را می توان در نواحی ملتهب یافت که به این حالت تاندونیت کلسیفیه می گویند.نکته مهم این است که در این ناراحتی(رسوب کلسیم و ورم حاد کلاهک چرخاننده)نباید از گرمای موضعی استفاده کرد،زیرا ناراحتی بیمار را تشدید می کند،ولی سرمای موضعی در تسکین درد موثر است.

التهاب بورس

به التهاب بورس ها که جداکننده عضلات و درنتیجه کاهش دهنده اصطکاک میان آنها هستند،بورسیت(Bursitis) گفته می شود.التهاب بورس ها نسبت به التهاب تاندون ها کمتر بوده و در بیشتر موارد وجود تاندونیت شانه و عدم درمان آن باعث ایجاد بورسیت نیز می گردد.

گاهی در اثر پارگی نسوج اطراف تاندون،رسوب نمک های کلسیم در بورس زیر آکرومیون اتفاق افتاده و درنتیجه حالتی موسوم به بورسیت کلسیفیه (Calcific bursitis) بروز پیدا می کند.

طولانی شدن تاندونیت ها و بورسیت ها در شانه،باعث تشدید درد و آسیب بافت های اطراف آن گردیده که درنهایت منجربه شانه منجمد می گردد.در بیماری شانه منجمد،دامنه حرکات شانه کاهش می یابد.

پارگی عضلات

پارگی عضلات روتاتور کاف و تاندون دوسر بازویی شایع بوده و ممکن است در ارتباط با عوامل ذیل باشد:
-ضربه به کمربند شانه ای(مثلا به دنبال زمین خوردن) 
-تغییرات تخریبی تاندون به علت افزایش سن(پیری) 
-انقباضات عضلانی شدید 
-آسیب های قبلی عضلات و عدم درمان به موقع آن(مثلا تاندونیت درمان نشده) 
-فعالیت های تکراری و بیش از حد معمول(حتی با نیروی کم) 
-مجاورت با نواحی غیرطبیعی استخوانی به علت رشد بیش ازحد و یا وجود زواید استخوانی در محل تاندون عضلات 

-عضلات کلاهک چرخاننده(روتاتور کاف) 
-عضله دوسر بازویی(بایسپس) 
از مهمترین وظایف عضلات روتاتور کاف،ثابت نگه داشتن سر استخوان بازو در حفره گلنویید استخوان کتف(اسکاپولا)است.از میان عضلات روتاتور کاف،عضله فوق خاری(سوپرااسپیناتوس)نسبت به عضلات دیگر بیشتر آسیب می بیند.

این عضله به علت شرایط خاصی که از نظر موقعیت آناتومیکی دارد،فشارهای زیادی را متحمل شده و همچنین کاهش خون رسانی در ناحیه خاصی از آن،زمینه های پارگی بیشتری را فراهم می کند.عضله دیگری که ممکن است دچار پارگی و اختلال عملکرد گردد،عضله دوسر بازویی است.

به طورکلی پارگی عضلات روتاتور کاف(RC) و دوسر بازویی،به دو صورت ناقص یا کامل است.اگر پارگی کامل باشد،بیمار قادر به انجام یک حرکت خاص نیست.در پارگی ناقص علاوه بر اختلال در دامنه حرکات شانه،بیماران از درد شانه نیز شکایت دارند.

بی ثباتی مفصل شانه و دررفتگی آن

مفصل شانه برخلاف مفصل ران ثبات زیادی ندارد ولی درعوض دامنه حرکات آن زیاد بوده و به علت این ناپایداری است که دررفتگی مفصل شانه از سایر دررفتگی ها بیشتر است.دررفتگی های مفصل شانه تقریبا 50% از کل دررفتگی های بدن را تشکیل می دهند.
بیشتر دررفتگی های این مفصل به سمت جلو بوده و کمتر به طرف عقب اتفاق می افتند.دررفتگی های مفصل شانه،یک عامل مهم ایجاد درد و محدودیت شدید حرکات شانه هستند.

پیچ خوردگی و موارد دررفتگی مفصل آکرومیوکلاویکولار

این مفصل میان استخوان ترقوه و آکرومیون استخوان کتف ایجاد می گردد.آسیب شدید رباط های مفصل آکرومیوکلاویکولار(AC joint)،منجربه گسیختگی مفصل می گردد.شایعترین علت گسیختگی(دررفتگی)این مفصل،افتادن روی شانه است

رباط هایی که در ثبات مفصل آکرومیوکلاویکولار نقش دارند عبارتنداز:
-رباط آکرومیوکلاویکولار 
-رباط کوراکوکلاویکولار 

پیچ خوردگی مفصل آکرومیوکلاویکولار در ورزشکاران شایع است.میزان پیچ خوردگی که ممکن است همراه با نیمه دررفتگی یا دررفتگی باشد،به شدت ضربه وارده و سیستم عضلانی اسکلتی فرد بستگی دارد.

نشانگان گیرافتادگی شانه

نشانگان (سندرم) گیرافتادگی شانه عبارت است از اختلال در فضای زیراخرمی (ساب آکرومیال) که منجربه فشار بر تاندون‌های کلاهک چرخاننده (به ویژه تاندون ماهیچه فوق خاری)، تاندون سر دراز دوسر بازویی و بورس زیراخرمی (ساب آکرومیال) می‌گردد.
 این سندرم معمولا در ورزشکاران و کارگرانی که عمل دورکردن شانه را به صورت تکراری و در دامنه‌ای بیشتر از 90 درجه انجام می‌دهند، اتفاق می‌افتد، اگرچه احتمال درگیری در افراد کم تحرک نیز وجود دارد.


منبع : برزکار